Τα ευρήματα που παρατίθενται αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα κρίσιμη μετατόπιση στο κοινωνικό και πολιτικό κλίμα γύρω από τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Το γεγονός ότι ένα συντριπτικό 85,1% της κοινής γνώμης θεωρεί δίκαια τα αιτήματα του αγροτικού κόσμου δεν συνιστά απλώς μια ένδειξη συμπάθειας, αλλά μια σαφή αναγνώριση ότι ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται σε οριακή κατάσταση.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό, όμως, είναι το 64,8% που δικαιολογεί και τη μορφή των κινητοποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων των αποκλεισμών εθνικών οδών. Πρόκειται για ποσοστό εξαιρετικά υψηλό, αν αναλογιστεί κανείς ότι τέτοιες μορφές διαμαρτυρίας συνήθως προκαλούν κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω της άμεσης όχλησης που επιφέρουν.
Η κοινωνική αυτή ανοχή δεν είναι τυχαία. Εδράζεται αφενός στη συσσωρευμένη πίεση που δέχεται ο αγροτικός κόσμος από το αυξημένο κόστος παραγωγής, τη μείωση του εισοδήματος και την αβεβαιότητα, και αφετέρου στη βαθμιαία αποκάλυψη χρόνιων παθογενειών του συστήματος αγροτικών ενισχύσεων. Οι εξελίξεις γύρω από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργούν καταλυτικά, καθώς ενισχύουν την αίσθηση ότι οι αγρότες δεν βρίσκονται απλώς σε μια συγκυριακή διαμάχη με την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά αντιμέτωποι με ένα δυσλειτουργικό και αδιαφανές διοικητικό πλαίσιο που υπονομεύει συστηματικά τη βιωσιμότητά τους.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο σοβαρό πρόβλημα που δημιουργείται για τους νομοταγείς αγρότες από τη μη καταβολή των ενισχύσεων. Πρόκειται για ανθρώπους που τηρούν τις υποχρεώσεις τους, συμμορφώνονται με τους κανόνες και βασίζουν τον οικονομικό τους προγραμματισμό σε πόρους που γνωρίζουν ότι δικαιούνται.
Η καθυστέρηση ή η αβεβαιότητα στην καταβολή αυτών των ενισχύσεων δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά πλήγμα στην εμπιστοσύνη, στη ρευστότητα, και τελικά στην ίδια τη νομιμοφροσύνη. Οταν οι συνεπείς αισθάνονται ότι τιμωρούνται, ενώ άλλες πρακτικές μένουν ατιμώρητες ή συγκαλύπτονται, τότε το πρόβλημα παύει να είναι μόνο οικονομικό και αποκτά βαθιά θεσμική διάσταση. Θέσαμε δημόσια το ζήτημα με σχετικό άρθρο, εστιάζοντας στο σημαντικό πρόβλημα για τους παραγωγούς του Λασιθίου.
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως μια στενή συντεχνιακή διεκδίκηση, αλλά ως σύμπτωμα ενός ευρύτερου αδιεξόδου. Η κοινωνική αποδοχή των αιτημάτων και των μορφών πάλης υποδηλώνει ότι μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας αντιλαμβάνεται πως χωρίς ουσιαστικές λύσεις στον πρωτογενή τομέα, χωρίς διαφάνεια και συνέπεια στις ενισχύσεις και χωρίς αποκατάσταση της θεσμικής αξιοπιστίας, το κόστος θα είναι συλλογικό και μακροπρόθεσμο.
