Επισκόπηση ΑΙ
- Η αβεβαιότητα σχετικά με την αυθαίρετη δόμηση έχει αρνητικές συνέπειες για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και εργαζόμενους, λόγω της πιθανότητας κατεδαφίσεων και της έλλειψης ενός μεταβατικού πλαισίου.
- Η πελατειακή λογική, με αναστολές, παρεμβάσεις και γραφειοκρατία, εμποδίζει την εφαρμογή των νόμων και την αποτελεσματική διαχείριση των κονδυλίων για την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης.
- Είναι ανάγκη να εφαρμοστούν κανόνες που θα γίνουν πράξη, να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο κράτος και να υπάρξει αναλογικότητα στις λύσεις, ώστε να προστατευθούν οι επιχειρήσεις και οι θέσεις εργασίας, χωρίς να παραβλέπεται η προστασία του δημόσιου χώρου.
Τα πρόσφατα ρεπορτάζ και το γνώριμο μοτίβο
Τα πρόσφατα ρεπορτάζ για την εκκίνηση κατεδαφίσεων αυθαίρετων κατασκευών σε όλους τους νομούς της Κρήτης επαναφέρουν στην επικαιρότητα ένα γνώριμο μοτίβο. Μεγάλοι τίτλοι, εξαγγελίες αποφασιστικότητας, και λίγο αργότερα μια κανονικότητα αναβολών. Βλέπουμε το ίδιο έργο να παίζεται ξανά και ξανά, είτε πρόκειται για παρεμβάσεις σε αιγιαλούς και παραλίες είτε για κατασκευές σε δασικές εκτάσεις.
Ομηρία με ανθρώπινο και οικονομικό κόστος
Η παράταση της αβεβαιότητας δεν πλήττει μόνο τους παραβάτες. Πλήττει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και εργαζόμενους, χωρίς να ξέρουν αν αύριο θα τους κατεδαφίσουν. Σε αυτή την πραγματικότητα εντάσσονται και επιχειρήσεις με αυθαιρεσίες που επί χρόνια λειτούργησαν πρακτικά νομιμοποιημένες από την αδράνεια του κράτους. Οταν, μετά από τόσα χρόνια, επιχειρείται διόρθωση χωρίς μεταβατικό πλαίσιο, το αποτέλεσμα είναι καταστροφές επιχειρήσεων και απώλειες θέσεων εργασίας. Η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τον παραβάτη, αλλά κυρίως ένα σύστημα που δεν έβαλε τάξη στην αρχή και άφησε να παραχθεί εξάρτηση από την ίδια την ανοχή του. Ισως βέβαια, αυτό να ήταν και στις επιδιώξεις του.
Πώς αναπαράγεται η πελατειακή λογική
Πίσω από τις καθυστερήσεις κρύβεται συχνά μια πελατειακή λογική. Αναστολές, βολικές ερμηνείες, τηλεφωνήματα, πολιτικές παρεμβάσεις που μεταφράζονται σε ψήφους, στήριξη ή ηρεμία σε προεκλογικές περιόδους. Η γραφειοκρατία γίνεται εργαλείο. Διαδικασίες που θα έπρεπε να είναι απολύτως μηχανιστικές (έλεγχος, πράξη κατεδάφισης, εκτέλεση) μετατρέπονται σε γιοφύρι της Αρτας.
Γιατί κάθε χρόνο βγαίνουν λεφτά αλλά δεν προχωρούν;
Η αλήθεια είναι σκληρή. Τα πρωτόκολλα δεν εκτελούνται όταν το σύστημα επιτρέπει παρεμβάσεις. Οι υπηρεσίες χαλαρώνουν, οι εργολαβίες παγώνουν, ενίοτε αποζημιώνονται κιόλας. Το αποτέλεσμα είναι διπλά αρνητικό. Οι πολίτες μαθαίνουν να μην παίρνουν στα σοβαρά τις εξαγγελίες, ενώ οι παρανομίες συμβιώνουν με την καθημερινότητα και επεκτείνονται.
Από την πολιτική της υπόσχεσης στην πολιτική του αποτελέσματος
Η Κρήτη δεν χρειάζεται άλλες εξαγγελίες. Χρειάζεται κανόνες που εφαρμόζονται και μετρώνται. Η ομηρία πολιτών, επιχειρήσεων και εργαζομένων τελειώνει μόνο όταν το μήνυμα είναι καθολικό και μη διαπραγματεύσιμο: οι αποφάσεις του κράτους εκτελούνται εγκαίρως, χωρίς παρεμβάσεις. Το ζητούμενο είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ότι ο νόμος ισχύει για όλους, ότι τα κονδύλια πιάνουν τόπο, ότι το κράτος δεν λειτουργεί ως μεσάζων πελατειακών λογικών αλλά ως εγγυητής δικαιοσύνης και δημόσιου χώρου. Και βεβαίως, όσοι διατύπωσαν δεσμεύσεις για λύση του προβλήματος οφείλουν να τις κάνουν πράξη πριν οδηγηθούμε σε κατεδαφίσεις.
Τέλος στην ομηρία, προστασία επιχειρήσεων και εργασίας με αναλογικότητα
Για να μην καταστραφούν επιχειρήσεις και να μην χαθούν θέσεις εργασίας, χρειάζονται ρεαλιστικές λύσεις και αναλογικότητα. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με την ίδια βαρύτητα μια πέργκολα ενός καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος και ένα αυθαίρετο κτήριο. Η προστασία της εργασίας και της τοπικής οικονομίας δεν αντιφάσκει με την προστασία του δημόσιου χώρου· προϋποθέτει καθαρούς και σταθερούς κανόνες.
Για μια δίκαιη και ρεαλιστική λύση – Η περίπτωση της Ιεράπετρας
Μετά από τόσα χρόνια, η λύση της κατεδάφισης των πάντων δεν είναι ούτε δίκαιη ούτε λειτουργική, ιδίως όταν έχουν δοθεί υποσχέσεις για εναλλακτικές. Η Ιεράπετρα είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Η εξαγγελθείσα από τον βουλευτή χρηματοδότηση ανάπλασης δεν προχωρά, ενώ ταυτόχρονα δήλωσε ότι ο νόμος δεν θα εφαρμοστεί. Χωρίς εξασφαλισμένη λύση και καθαρό θεσμικό μήνυμα, οι πολίτες παγιδεύονται ανάμεσα σε αντικρουόμενα σήματα. Η ευθύνη γι’ αυτή τη σύγχυση ανήκει στους θεσμικά και πολιτικά υπεύθυνους που έδωσαν δεσμεύσεις και οφείλουν να τις τηρήσουν.
Τόσο παλιές οι κατασκευές, που δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με αναλγησία
Μετά από τόσα χρόνια, πολλές επιχειρήσεις με αυθαιρεσίες έχουν ενσωματώσει την κρατική ανοχή στον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό. Συμφωνίες, επενδύσεις, θέσεις εργασίας, ολόκληρες σεζόν. Αρα, η τάξη έπρεπε να είχε μπει από την αρχή, όχι εκ των υστέρων, με τρόπο που μετατρέπεται σε κοινωνική και οικονομική τιμωρία. Η δίκαιη λύση σήμερα πρέπει να θεραπεύει την ομηρία που το ίδιο το κράτος δημιούργησε, χωρίς να καταστραφούν επιχειρήσεις και χωρίς να χαθούν θέσεις εργασίας, ενώ επιτέλους να αρχίσει να εφαρμόζεται ο νόμος με συνέπεια και μέτρο.
Η ομηρία που γεννά η πελατειακή λογική και η ακύρωση του νόμου, πρέπει να τελειώσει. Η ευθύνη είναι θεσμική. Ομως, η λύση πρέπει να βρεθεί σε συνεργασία με τους επαγγελματίες. Και αυτή, θα πρέπει να είναι μόνιμη. Η σιωπή των αρχών δημιούργησε το πρόβλημα, δεν μπορεί να μετακυλιστεί η ευθύνη στις επιχειρήσεις.
