Λειψυδρία: Κίνδυνος για αγρότες και τουρισμό – ανάγκη άμεσων λύσεων

Η περιοχή του Μεραμπέλλου βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη λειψυδρία. Οι βροχοπτώσεις έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα οι υδάτινοι πόροι να εξαντλούνται και η αγροτική παραγωγή να καταρρέει. Το ζήτημα ακουμπά πλέον και την ύδρευση.
Ο Δήμος Αγίου Νικολάου προτίθεται να ζητήσει την κήρυξη έκτακτης ανάγκης, ώστε να επιταχυνθούν έργα και να εξασφαλιστούν πόροι για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι μέχρι σήμερα ο Δήμος δεν είχε εστιάσει επαρκώς στην ανάγκη για άμεση υλοποίηση έργων, γεγονός που επιτείνει την καθυστέρηση. Ακόμα και το αίτημα για κήρυξη έκτακτης ανάγκης, δεν έχει προχωρήσει, γεγονός που καταδεικνύει τους αργούς ρυθμούς, παρότι δεν υπάρχουν περιθώρια.

Ιστορικό και επιπτώσεις

Τα τελευταία τρία χρόνια, η μείωση των βροχοπτώσεων ξεπερνά το 50%, ενώ σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, σοβαρότατο πρόβλημα υπάρχει και με την χιονοκάλυψη, βασικό τροφοδότη των υπόγειων υδροφορέων.

Τον Δεκέμβριο η χιονοκάλυψη είναι κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 10 ετών

Eνώ οι ελαιώνες, βασικός πυλώνας της τοπικής οικονομίας, παρουσιάζουν χαμηλές ή και ανύπαρκτες αποδόσεις. Η παραγωγή ελαιολάδου έχει μειωθεί δραματικά, με απώλειες που ξεπερνούν το 40%. Οι αγρότες βλέπουν το εισόδημά τους να εξαφανίζεται, ενώ ο τουρισμός, που συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής και το φυσικό περιβάλλον, κινδυνεύει να πληγεί.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους αγρότες, αλλά επηρεάζει και τις επιχειρήσεις τουρισμού, που βασίζονται σε υψηλή κατανάλωση νερού για τις υπηρεσίες τους. Για παράδειγμα, η κατανάλωση νερού ξενοδοχειακές μονάδες μπορεί να φτάσει μέχρι και 1200  λίτρα/επισκέπτη ημερησίως, ανάλογα με τον τύπο ξενοδοχείου και τις παρεχόμενες υπηρεσίες, γεγονός που δείχνει αφενός την αναγκαιότητα διαθεσιμότητας μεγάλων ποσοτήτων νερού, και αφετέρου την ανάγκη για άμεσες πολιτικές εξοικονόμησης.

Ο κίνδυνος για τον Αποσελέμη και η καθυστέρηση έργων

Η κατάσταση είναι τόσο σοβαρή που ακόμη και ο ταμιευτήρας του Αποσελέμη, που σήμερα καλύπτει σημαντικές ανάγκες ύδρευσης, ήδη δεν επαρκεί, ενώ όπως φαίνεται στο μέλλον τα πράγματα θα γίνουν ακόμα χειρότερα. Η κλιματική αλλαγή ήταν ορατή εδώ και χρόνια, αλλά έργα που θα μπορούσαν να θωρακίσουν την περιοχή δεν υπάρχουν ούτε καν σε επίπεδο μελέτης. Μέχρι να ολοκληρωθούν και να τεθούν σε λειτουργία θα περάσουν αρκετά χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε ήδη αργήσει πάρα πολύ, και κάθε επιπλέον καθυστέρηση επιδεινώνει την κατάσταση.

Η έλλειψη έγκαιρης πρόβλεψης και δράσης δείχνει πόσο ανεπαρκής υπήρξε η στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Αν δεν υπάρξει άμεση κινητοποίηση, η επάρκεια νερού θα αποτελέσει ζήτημα επιβίωσης για χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις.
Παρότι υλοποιούνται έργα ταμίευσης σε άλλες περιοχές του Λασιθίου, δεν αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες, καθώς η κλιματική αλλαγή πλήττει περισσότερο την Ανατολική Κρήτη.

Κοινωνικές συνέπειες

Η λειψυδρία δεν είναι μόνο αγροτικό πρόβλημα. Επηρεάζει την απασχόληση, καθώς οι αγρότες και οι εργαζόμενοι στον πρωτογενή τομέα βλέπουν τις θέσεις τους να χάνονται. Η μείωση της παραγωγής οδηγεί σε οικονομική ασφυξία, ενώ οι νέοι εγκαταλείπουν την ύπαιθρο αναζητώντας εργασία αλλού. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις τουρισμού αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη και θα δεχθούν ίσως έκτακτες πιέσεις για περιορισμό της κατανάλωσης νερού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα των υπηρεσιών και την ανταγωνιστικότητα της περιοχής. Υπάρχει ανησυχία και αβεβαιότητα, γεγονός που προκύπτει και από συζητήσεις.

• «Η ελαιοπαραγωγή είναι χαμηλή και φέτος. Χωρίς νερό, δεν υπάρχει παραγωγή, δεν υπάρχει εισόδημα.»
• «Τα χωράφια ξεραίνονται και δεν έχουμε λύση. Αναγκαστικά θα τα εγκαταλείψουμε.»
• «Αν δεν γίνουν έργα τώρα, σε λίγα χρόνια η ελαιοκαλλιέργεια θα πεθάνει.»
• «Η εικόνα της Κρήτης κινδυνεύει. Ο επισκέπτης θέλει ποιότητα, αλλά χωρίς νερό δεν υπάρχει βιώσιμος τουρισμός.»
• «Να επενδύουμε σε πράσινες λύσεις, αλλά πρέπει και η πολιτεία να επιδοτήσει τις δράσεις. Οπως υπάρχει το εξοικονομώ για σπίτια, πρέπει να υπάρξει και προς επιχειρήσεις που θέλουν να επενδύσουν στην διαχείριση του νερού.»

Η αδράνεια της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης

Σε μια δημοκρατία, η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση έχει καθοριστικό ρόλο. Να διεκδικεί πόρους, να προωθεί έργα και να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των πολιτών. Ωστόσο, στο ζήτημα της λειψυδρίας στο Μεραμπέλλο, η παρέμβαση υπήρξε ουσιαστικά ανύπαρκτη. Δεν έχουν κατατεθεί ουσιαστικές προτάσεις, δεν έχουν ασκηθεί πιέσεις για την εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων και δεν έχει αναδειχθεί το πρόβλημα στο επίπεδο που απαιτείται. Η απουσία θεσμικής δράσης μεταφράζεται σε απώλεια χρόνου – και ο χρόνος είναι το πιο πολύτιμο αγαθό σε μια κρίση που εξελίσσεται.
Ο βουλευτής αναγνωρίζει το πρόβλημα, αντιλαμβάνεται τις συνέπειες, όμως μιλά για στρατηγική, χωρίς να έχει στρατηγική. Η ζημιά στην τοπική οικονομία, στο πορτοφόλι των καλλιεργητών, είναι πολύ μεγάλη, ειδικά στον τομέα της ελαιοπαραγωγής.
Οι ενέργειες του για την περιοχή του Μεραμβέλλου, τον Δήμο Αγίου Νικολάου, είναι σε επίπεδο προθέσεων, δηλώσεων, υποσχέσεων, και πουθενά δεν υπάρχει ουσιαστική του συμβολή. Δεν προχωρά έτσι ο τόπος, δεν προστατεύονται οι παραγωγοί, δεν θωρακίζεται η οικονομία.

Η Περιφέρεια Κρήτης δείχνει τον δρόμο

Μέσα σε αυτή την αδράνεια, η Περιφέρεια Κρήτης είναι ο μόνος φορέας που έχει δείξει πραγματική βούληση. Μελέτες, σχεδιασμός έργων και διεκδίκηση πόρων βρίσκονται σε εξέλιξη, αποδεικνύοντας ότι όταν υπάρχει πολιτική αποφασιστικότητα, υπάρχουν και λύσεις. Η Αντιπεριφέρεια Λασιθίου έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για έργα ταμίευσης σε περιοχές του Μεραμβέλλου, αξιοποίησης υδάτων με δημιουργίες ταμιευτήρων, δείχνοντας ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας απαιτεί συντονισμό και δράση.

Ο Αντιπεριφερειάρχης Λασίθιου Γ. Ανδρουλάκης, έχει εστιάσει σε τρεις περιοχές του Μεραμβέλλου. Κριτσά, Κρούστα, Καστέλι, ενώ στο πλάνο του είναι και άλλες περιοχές όπως το Καλό Χωριό. Ηδη αναμένεται το επόμενο σύντομο διάστημα η ανάθεση μιας από τις μελέτες.

Τι πρέπει να γίνει τώρα

Η κήρυξη έκτακτης ανάγκης είναι ένα καμπανάκι, αλλά όχι η λύση. Χρειάζεται:

• Αμεση χρηματοδότηση για έργα υποδομής. Δεν αρκούν οι υποσχέσεις.
• Συνεργασία για πίεση προς την κεντρική διοίκηση.
• Στρατηγική βιώσιμης διαχείρισης νερού, ώστε να αποφύγουμε ελλείψεις νερού και καταστροφές καλλιεργειών.
• Ενημέρωση και συμμετοχή των πολιτών σε μέτρα εξοικονόμησης και ορθολογικής χρήσης.
• Ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας για νέες μεθόδους διαχείρισης υδάτινων πόρων και πρόληψης κρίσεων. Σε αυτό χρειάζεται στενότερη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης.
• Επένδυση σε τεχνολογίες όπως αφαλάτωση, ανακύκλωση νερού και έξυπνα δίκτυα για μακροπρόθεσμη ασφάλεια.
• Πολιτικές εξοικονόμησης νερού στον τουρισμό, με τις μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες να μειώνουν σταδιακά τις καταναλώσεις μέσω εξοικονόμησης, μονάδων καθαρισμού και αφαλάτωσης. Η επένδυση σε έναν πιο πράσινο τουρισμό είναι αναγκαία για τη βιωσιμότητα της περιοχής.

Η λειψυδρία στο Μεραμπέλλο δεν είναι τοπικό πρόβλημα, αφού ανάλογες προκλήσεις αντιμετωπίζει όλο το Λασίθι. Είναι ζήτημα πολιτικής ευθύνης και κοινωνικής επιβίωσης. Όταν η Περιφέρεια δείχνει τον δρόμο, η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλουν να ακολουθήσουν. Η αδράνεια δεν είναι επιλογή. Η δράση είναι μονόδρομος. Κούρασαν τα λόγια. Θέλουμε πίεση και έργα άμεσα.