Επισκόπηση ΑΙ
- Το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Λασιθίου κατέγραψε σε έγγραφό του το 2011 δεκαετίες αδικίας σχετικά με ένα οικόπεδο που προοριζόταν για εργατικές κατοικίες από τη δεκαετία του 1990, το οποίο παρέμενε ανεκμετάλλευτο λόγω συνεχών αναβολών και προφάσεων.
- Σήμερα, πάνω από 30 χρόνια μετά την αγορά του οικοπέδου, υπάρχει μια συνεργασία μεταξύ του Δήμου Αγίου Νικολάου και της ΔΥΠΑ για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, αλλά η απουσία συγκεκριμένων στοιχείων σχετικά με τον αριθμό των κατοικιών και τους δικαιούχους εγείρει αμφιβολίες σχετικά με το ποιος πραγματικά ωφελείται.
- Ο ρόλος του Δήμου Αγίου Νικολάου φαίνεται να είναι προβληματικός, καθώς επιδιώκει να διεκδικήσει τμήμα του οικοπέδου για άλλες χρήσεις, μειώνοντας τον αριθμό των κατοικιών για τους δικαιούχους, ενώ προηγούμενες εμπειρίες του Δήμου εγείρουν ανησυχίες σχετικά με την ικανότητά του να διαχειριστεί αποτελεσματικά τέτοια έργα.
Η ιστορία ξεκινά πριν το 1993!
Στις 12 Δεκεμβρίου 2011, το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο απέστειλε έγγραφο προς την τότε πρόεδρο του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας. Σε λίγες παραγράφους καταγράφονταν δεκαετίες αδικίας και αναβολών. Ενα οικόπεδο 57.711 τ.μ., αγορασμένο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 για την ανέγερση εργατικών κατοικιών, παρέμενε ανεκμετάλλευτο. Οι διαδικασίες είχαν ωριμάσει και οι κατοικίες ήταν έτοιμες να προχωρήσουν, αλλά νέες προφάσεις. Ρέμα, πρόσβαση, ανάγκη απαλλοτρίωσης πρόσθετης έκτασης, ανέβαλαν συνεχώς την υλοποίηση. Το αποτέλεσμα ήταν ξεκάθαρα ένας εμπαιγμός για τους δικαιούχους, ενώ το Εργατικό Κέντρο προσπαθούσε να κρατήσει ζωντανή τη προσπάθεια, ώστε παρά τους αγώνες δεκαετιών να μην ναυαγήσει.
Η Επιστολή του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Λασιθίου, προς την Πρόεδρο του ΟΕΚ
Η σημερινή εικόνα: συνεργασία με ασάφειες
Σήμερα, κάπου 14 χρόνια μετά, και πάνω από 32 από την αγορά του πρώτου οικοπέδου, το ίδιο ακίνητο επανέρχεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΑΝΑΤΟΛΗ, με τίτλο: “Στρατηγική συνεργασία Δήμου Αγίου Νικολάου – ΔΥΠΑ για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, διοικητικών κτιρίων και υποδομών κοινωνικού χαρακτήρα“. Γενικό άρθρο, όχι προφανώς με ευθύνη της εφημερίδας, χωρίς στοιχεία για αριθμό κατοικιών, έκταση, μοντέλο ή δικαιούχους. Η ασάφεια αυτή, εγείρει εύλογες αμφιβολίες. Ποιοι ωφελούνται πραγματικά από τη συνεργασία και ποιο είναι το αποτέλεσμα για όσους περιμένουν χρόνια αυτές τις κατοικίες;
Τι γίνεται αλλού; Συγκριτικά παραδείγματα
Η ΔΥΠΑ σε άλλες περιοχές προχωρά με ΣΔΙΤ και κοινωνική αντιπαροχή, αξιοποιώντας τουλάχιστον 11 οικόπεδα και σχεδιάζοντας την ανέγερση περίπου2.500 κοινωνικών κατοικιών για πάνω από5.000 δικαιούχους, με σαφείς προδιαγραφές για αριθμό κατοικιών και χρήσεις. Σε αυτές τις 2.500 δεν χωρούσαν οι μόλις 76 του Αγίου Νικολάου;
Σχεδόν παντού οι Δήμοι πιέζουν για αξιοποίηση των οικοπέδων ως κοινωνική κατοικία.
Ο ρόλος του Δήμου στον Άγιο Νικόλαο
Στον Αγιο Νικόλαο, όμως, ο Δήμος φαίνεται να επιδιώκει να παρεμβληθεί στον σχεδιασμό και να διεκδικήσει τμήμα του οικοπέδου για άλλες χρήσεις. Κάθε τετραγωνικό που αφαιρείται από τον αρχικό σκοπό σημαίνει λιγότερα σπίτια για τους δικαιούχους. Ο ρόλος αυτός μοιάζει προβληματικός και λειτουργεί σαν επικοινωνιακή κίνηση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, που θα πλήξει τους δικαιούχους.
Ανησυχίες από το παρελθόν
Η ανησυχία ενισχύεται από προηγούμενες εμπειρίες του Δήμου. Εργα άμεσης αρμοδιότητάς του, όπως ο βρεφονηπιακός σταθμός, παραμένουν παγωμένα. Η εμπλοκή του στην υπόθεση του ξενοδοχείου που επρόκειτο να δωρηθεί στο Νοσοκομείο Αγίου Νικολάου, συνέβαλε να οδηγηθεί σε ναυάγιο. Χωρίς συνεργασία, παρορμητικά, χωρίς προσεχτική διαχείριση, τα αποτελέσματα δεν μπορεί να είναι τα καλύτερα.
Ασαφές όραμα και ανοιχτά ερωτήματα
- Πως ακριβώς ο Δήμος «υλοποιεί με συνέπεια το όραμά… που αξιοποιεί τη δημόσια περιουσία… απαντώντας σε σύγχρονες ανάγκες στέγασης»; Σκέφτεται να συμμετάσχει ως εργολάβος στο ΣΔΙΤ; Σκέφτεται μήπως να κτίσει ο ίδιος την έκταση;
- Και συνεχίζει, «να δοθεί ευκαιρία κατοικίας σε εργαζομένους, φοιτητές». Τι εννοεί; Φοιτητική εστία; Έχει κάποια σχέση με αυτό η ΔΥΠΑ; Είναι μήπως βολική θέση, μακριά από σχολές; Αυτό είναι το όραμα; Φοιτητική εστία στους Πίσιδες, αντί κάπου αλλού που να μην υπάρχει συχνή ανάγκη συγκοινωνίας; Εις βάρος της κοινωνικής κατοικίας;
- Δηλαδή, ενώ υπάρχει υπόσχεση για φοιτητική εστία στον Αγιο Νικόλαο, χωρίς ποτέ το ζήτημα να έχει συνδεθεί με το συγκεκριμένο οικόπεδο, εμείς το βάζουμε στο ίδιο τσουβάλι; Κονταίνουμε τον πήχη;
- Είναι ρεαλιστικό να συνυπάρξουν οικογένειες δίπλα σε φοιτητική εστία;
Υπάρχουν πολλά ερωτήματα και ζητήματα, για τα οποία καμία κουβέντα δεν έχει γίνει. Αν συνδυάζονται διαφορετικές ανάγκες χωρίς σαφή σχεδιασμό, υπάρχει κίνδυνος το έργο να χάσει τον κοινωνικό του χαρακτήρα και να μετατραπεί σε ένα ασαφές πείραμα, εις βάρος του πραγματικά ζητούμενου.
Απουσία διαβούλευσης και ανατροπή του σχεδιασμού
Η διαδικασία της λεγόμενης «στρατηγικής συνεργασίας» εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Δεν προηγήθηκε καμία διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους: το Εργατικό Κέντρο, τους φοιτητές, τους δυνητικούς δικαιούχους και τους συλλογικούς φορείς της πόλης. Οι προθέσεις ανακοινώνονται εκ των υστέρων, χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση και χωρίς την απαιτούμενη ωριμότητα. Το γεγονός ότι ένας φορέας, χωρίς άμεση σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, με την βοήθεια του βουλευτή μπήκε σφήνα, σε ένα έργο όπου δεν είχε ούτε ρόλο ούτε λόγο, βάζοντας στο περιθώριο όσους το είχαν φτάσει ένα βήμα πριν την υλοποίηση, σηματοδοτεί την ανατροπή, με μια αντιθεσμική παρέμβαση.
Ενα έργο που ξεκίνησε ως συλλογική διεκδίκηση, εξελίσσεται σε μονομερή παρέμβαση, θέτοντας στο περιθώριο τους άμεσα ενδιαφερόμενους.
Και αυτό είναι ακόμη πιο καταδικαστέο, αν αναλογιστούμε ότι τα οικόπεδα πληρώθηκαν από τους εργαζόμενους, μέσα από τις εισφορές τους, με την ελπίδα να αποκτήσουν ένα σπίτι. Οποια προσπάθεια αλλαγής του σκοπού, ισοδυναμεί με αρπαγή της περιουσίας τους. Δεν είναι διοικητικό ζήτημα. Εχει πολύ σοβαρή νομική και ηθική διάσταση.
Που είναι η πολιτική πίεση;
Ένα κρίσιμο ερώτημα που αναδεικνύεται είναι η στάση της αντιπολίτευσης, τόσο σε τοπικό όσο και σε κεντρικό επίπεδο. Κανείς δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται το πραγματικό διακύβευμα. Αντί να πιεστεί η ΔΥΠΑ από τον Δήμο και τους βουλευτές για την άμεση ανέγερση κοινωνικών κατοικιών, πάνω στο πλαίσιο που είχε θέσει το Εργατικό Κέντρο, καταλήγουμε σε ένα θολό τοπίο. Αν δεν υπάρξει συντονισμένη πολιτική πίεση, χωρίς επικοινωνιακά παιχνίδια και πυροτεχνήματα, το έργο, αν ποτέ προχωρήσει, δύσκολα θα δημιουργήσει το μέγιστο όφελος για τους δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας.
Το διακύβευμα σήμερα
Το ιστορικό της υπόθεσης είναι σαφές. Τα οικόπεδα αγοράστηκαν αποκλειστικά για εργατική κατοικία. Οι αγώνες του Εργατικού Κέντρου στήριξαν την υλοποίησή τους, αλλά συνεχείς καθυστερήσεις και προσχήματα οδήγησαν σε πάγωμα. Σήμερα, αντί να αποκαθίσταται αυτή η αδικία με καθαρό στόχο, η κατάσταση περιπλέκεται, οι δικαιούχοι βρίσκονται εκτός σχεδιασμού και η εμπλοκή του Δήμου κινδυνεύει να ακυρώσει εντελώς το εγχείρημα ή στην καλύτερη περίπτωση θα το συρρικνώσει.
Τι πρέπει να γίνει
Η κοινωνική κατοικία δεν είναι τίτλος ούτε επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Ο ρόλος του Δήμου, αν θέλει να υπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον, είναι σαφής:
- Να πιέσει τη ΔΥΠΑ για την πλήρη και αποκλειστική αξιοποίηση του οικοπέδου για κοινωνικές κατοικίες.
- Να στηρίξει το έργο όπου χρειάζεται σε υποδομές. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.
Αν χαθεί η ευκαιρία, θα μιλάμε για οριστική ακύρωση ενός μεγάλου έργου αναγκαίου για τον τόπο μας. Και είναι η στιγμή να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, να λέμε την αλήθεια χωρίς ωραιοποιήσεις, υπεκφυγές και ωραία παραμύθια. Μεγαλώσαμε και δεν πρέπει πια να μας αποκοιμίζουν, αλλά να μας αφυπνίζουν. Η ιστορία θα γράψει ποιοι επέλεξαν να δράσουν και ποιοι να σιωπήσουν.
