Ο ταμιευτήρας του Αποσελέμη εμφανίζει δραματική συρρίκνωση της επιφάνειάς του και σοβαρή πτώση στάθμης, με δορυφορικές καταγραφές και επίγειες φωτογραφίες να αποτυπώνουν το μέγεθος της κρίσης. Παράλληλα, προωθούνται νέοι αγωγοί μεταφοράς νερού προς περιοχές του Δήμου Αγίου Νικολάου, επιλογή που εγείρει το ερώτημα: τι αξία έχει ένα δίκτυο όταν ο ταμιευτήρας αποσαθρώνεται από την κλιματική κρίση; Το τοπικό δημόσιο διάλογο έχουν τροφοδοτήσει έγκαιρα προειδοποιήσεις για λειψυδρία και πολιτική απραξία στο Μεραμπέλλο, με άρθρα που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, χωρίς να υπάρχει ανταπόκριση.
Τι δείχνουν οι μετρήσεις και οι εικόνες από τον Αποσελέμη
- Ραγδαία πτώση στάθμης και δραματική συρρίκνωση επιφάνειας: Η ορατή επιφάνεια της τεχνητής λίμνης έχει περιοριστεί περίπου στα 270 στρέμματα, ένδειξη οξείας υδατικής πίεσης. Συμπληρωματικά, περιγράφουν οπτικές μαρτυρίες συρρίκνωσης του ταμιευτήρα, με επιπτώσεις στη λειτουργική ικανότητα τροφοδοσίας.
- Δορυφορικές αποτυπώσεις της κρίσης: Η ανάλυση καταγράφει καθαρά την υποχώρηση της υδάτινης επιφάνειας μέσα από διαδοχικές δορυφορικές λήψεις.
- Ποσοτικό μέγεθος της συρρίκνωσης: Η σημερινή επιφάνεια είναι μόλις στο 14% της κανονικής επιφάνειας του ταμιευτήρα. Ο αριθμός αποτυπώνει την κρισιμότητα και απαιτεί άμεσο σχεδιασμό.
Η σημαντική απώλεια όγκου σε έναν στρατηγικό ταμιευτήρα μεταφράζεται σε υψηλό κίνδυνο για την ύδρευση, ειδικά σε περιόδους χαμηλών εισροών και παρατεταμένης ξηρασίας λόγω κλιματικής αλλαγής.
Το παράδοξο των νέων αγωγών: δίκτυο χωρίς περιεχόμενο
Η είδηση για νέους αγωγούς από τον Αποσελέμη προς περιοχές του Δήμου Αγίου Νικολάου παρουσιάζεται πανηγυρικά ως λύση ενίσχυσης επάρκειας. Ομως, υποδομές μεταφοράς χωρίς διαθεσιμότητα νερού κινδυνεύουν να καταλήξουν πεταμένα λεφτά. Η βιωσιμότητα ενός έργου δικτύου σε συνθήκες συρρίκνωσης ταμιευτήρα απαιτεί:
- Σενάρια ζήτησης–προσφοράς με ρεαλιστικές καμπύλες εισροών–εκροών, υπό κλιματικά σενάρια ξηρασίας.
- Διασφάλιση εναλλακτικών πηγών/εφεδρειών.
- Σύστημα προτεραιοτήτων.
- Αμεση προώθηση σύνταξης νέων μελετών για ταμιευτήρες. Το Μεραμπέλλο, βρίσκεται σχεδόν στο σημείο μηδέν. Απαιτείται fast‑track ωρίμανση εναλλακτικών λύσεων αποθήκευσης.
Είχαμε προειδοποιήσει: ο δημόσιος διάλογος στο Μεραμπέλλο και το Λασίθι
Σειρά άρθρων της “Φωνής Λασιθίου” έχει αναδείξει το τρίπτυχο: λειψυδρία – ξηρασία – πολιτική ετοιμότητα. Ενδεικτικά:
- Έργα σε καθεστώς “έκτακτης ανάγκης” χωρίς στρατηγικό ορίζοντα.
- Η “ξηρασία πολιτικής βούλησης” στο Μεραμπέλλο: προειδοποίηση ότι οι θεσμικές καθυστερήσεις ισοδυναμούν με απώλεια υδατικής ασφάλειας.
- Η κλιματική αλλαγή και η λειψυδρία στο Λασίθι ως υπαρξιακός κίνδυνος που απαιτεί σχεδίαση ανθεκτικότητας, όχι μόνο τεχνικά μπαλώματα.
- “Το Μεραμπέλλο εκτός κάδρου“: κριτική στην απουσία συγκεκριμένων έργων αντιμετώπισης λειψυδρίας στην ατζέντα των αρμοδίων.
Το μήνυμα είναι σαφές: η κρίση δεν έσκασε ξαφνικά. Αδιαφορήσαμε και αγνοήσαμε έγκαιρα σήματα κινδύνου.
Πώς φτάσαμε εδώ: τετραπλή τανάλια στην υδατική ασφάλεια
- Κλιματική μεταβλητότητα/αλλαγή: παρατεταμένες ανομβρίες, θερμότερα καλοκαίρια, αυξημένες απώλειες από εξάτμιση.
- Υπερδέσμευση του Αποσελέμη: πολλαπλές χρήσεις χωρίς δυναμικό «κόφτη» ανάλογα με το επίπεδο στάθμης.
- Απουσία εκτίμησης κινδύνου και εναλλακτικών λύσεων: Ελλιπή σενάρια ξηρασίας, ασαφή πρωτόκολλα ενεργοποίησης μέτρων, ανεπαρκείς εφεδρείες.
- Ελλειμμα διακυβέρνησης και πίεσης: Ενώ σε ικανό βαθμό είναι αναμενόμενα τα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής, δεν βρίσκονται στην ατζέντα του κυβερνητικού σχεδιασμού και των τοπικών αρχόντων.
Ειδικά για το Μεραμπέλλο: Από την προειδοποίηση στο δια ταύτα
Με βάση τα ζητήματα που ανέδειξε η τοπική αρθρογραφία:
- Ολοκλήρωση μελετών και έργων μικρής/μεσαίας κλίμακας με σαφή ορίζοντα.
- Ενιαίο Κέντρο Διαχείρισης Νερού για Μεραμπέλλο, που θα ενεργοποιεί πρωτόκολλο ξηρασίας.
- Στοχευμένα κίνητρα για αγροτικούς χρήστες να μεταβούν σε άρδευση ακριβείας και ανθεκτικές καλλιέργειες.
- Στοχευμένα κίνητρα προς επιχειρήσεις, με ρήτρες απόδοσης εξοικονόμησης.
- Πολιτική πίεση προς κάθε κατεύθυνση για να λάβει τέλος η εξαίρεση του Μεραμπέλλου από την άμεση προώθηση έργων ταμίευσης.
Πολιτικό συμπέρασμα
Η κρίση του φράγματος Αποσελέμη δεν είναι ατυχές φυσικό φαινόμενο, αλλά τεστ ωριμότητας για την υδατική διακυβέρνηση της Κρήτης. Οι νέοι αγωγοί προς τον Δήμο Αγίου Νικολάου θα έχουν αξία μόνο αν ενταχθούν σε ένα συνεκτικό σχέδιο ανθεκτικότητας, όπου ο ταμιευτήρας προστατεύεται, οι απώλειες περιορίζονται, και οι προτεραιότητες είναι καθαρές. Αλλιώς, κινδυνεύουμε να επενδύουμε σε σωλήνες χωρίς νερό. Σε έργα που απλά θα αυξήσουν τα κέρδη εργολάβων χωρίς αντίκρισμα για την κοινωνία.
Βουλευτές, Περιφέρεια, Δήμος, χρειάζεται άμεσα να συμβάλουν στην εξασφάλισης επάρκειας νερού στο Μεραμπέλλο. Ο Αγιος Νικόλαος, είναι ο μόνος Δήμος του Λασιθίου χωρίς κανένα έργο ταμίευσης. Είναι απαράδεκτο, καταντά εξοργιστικό, να υπάρχει τέτοια αδράνεια.
Αν βασίζονται στο ότι ίσως δεν θα είναι στην θέση που βρίσκονται όταν θα σκάσει η βόμβα της λειψυδρίας, είναι ανέντιμο απέναντι στους πολίτες που τους εμπιστεύτηκαν το μέλλον τους.
