Το ΤΕΕ/ΤΑΚ «γκρεμίζει» το αφήγημα της αμφιδρόμησης στην Κουνδούρου
Η δημοσιογραφική έρευνα στις «ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ» δεν σταματά ποτέ στην επιφάνεια των ανακοινώσεων. Αναζητά την ουσία πίσω από τις τεχνικές εκθέσεις και τις πολιτικές αποφάσεις. Αυτή τη φορά, το επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι ο Άγιος Νικόλαος. Μια πόλη που παρά τις κακοποιήσεις που δέχεται διατηρεί ακόμα την ομορφιά της, «πνίγεται» όμως τα τελευταία χρόνια από το κυκλοφοριακό. Διαβάζω λοιπόν προσεκτικά και αποκωδικοποιώ μια απόφαση του Τεχνικού Επιμελητηρίου που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.
Η πολυαναμενόμενη γνωμοδότηση της Μόνιμης Επιτροπής Μεταφορών του ΤΕΕ/ΤΑΚ δόθηκε στους δημοσιογράφους χθες. Διαβιβάστηκε στις 23 Ιανουαρίου 2026 στον Δήμαρχο Μανώλη Μενεγάκη και την Πρόεδρο του Δ.Σ. Σοφία Καραμανώλη και ομολογώ από αυτά που διάβασα πως δεν είναι ένα τυπικό υπηρεσιακό έγγραφο. Είναι ο «οδικός χάρτης» μιας λογικής που έρχεται να συγκρουστεί με έναν σχεδιασμό που μοιάζει να κοιτάζει στο παρελθόν.
Πίσω από τη μελέτη
Η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/ΤΑΚ, υπό την προεδρία του Γεωργίου Ταβερναράκη, δεν μάσησε τα λόγια της. Αν και ξεκινά με τη θεσμική ευγένεια της αναγνώρισης μιας «θετικής πρόθεσης» για τη βελτίωση της πόλης, η συνέχεια της έκθεσης αποτελεί μια συστηματική αποδόμηση της προτεινόμενης κυκλοφοριακής μελέτης. Το πρώτο και βασικότερο πλήγμα έρχεται στη μεθοδολογία. Οι επιστήμονες του Επιμελητηρίου επισημαίνουν κάτι που στην πολιτική πιάτσα ονομάζουμε «φωτογραφική οδηγία». Φαίνεται, λένε οι μηχανικοί, ότι στον μελετητή δεν ζητήθηκε να βρει την καλύτερη λύση, αλλά δόθηκε συγκεκριμένη κατεύθυνση για την αμφιδρόμηση της Ακτής Στυλιανού Κούνδουρου. Όταν η λύση προαποφασίζεται πριν από την επιστημονική τεκμηρίωση, τότε η μελέτη παύει να είναι εργαλείο εξέλιξης και γίνεται εργαλείο επιβολής μιας πολιτικής επιλογής.
Δύο κόσμοι στην ίδια πόλη
Το ΤΕΕ/ΤΑΚ εντοπίζει ένα οξύμωρο σχήμα που προκαλεί απορία: Πώς είναι δυνατόν η ίδια μελέτη να αντιμετωπίζει την Πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου με όρους 21ου αιώνα (πεζοδρομήσεις, ασφάλεια, βιώσιμη κινητικότητα) και την ίδια στιγμή να προτείνει για την Κουνδούρου (μόλις 275 μέτρα μακριά!) ένα μοντέλο που θυμίζει τη δεκαετία του ‘80; Η Κουνδούρου, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, δεν είναι ένας «αγωγός» για να αδειάζει η πόλη από λαμαρίνες. Είναι το παραλιακό μέτωπο, είναι ο ζωτικός χώρος περιπάτου, είναι η εικόνα του Αγίου Νικολάου προς τα έξω. Η προσπάθεια να «στριμωχτούν» δύο ρεύματα κυκλοφορίας σε ένα τμήμα που το πλάτος του οριακά επαρκεί για ένα, οδηγεί μαθηματικά σε υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Η παρανομία της αφαίρεσης πεζοδρομίων
Εδώ το ΤΕΕ/ΤΑΚ γίνεται ακόμα πιο αιχμηρό. Η πρόταση για αμφιδρόμηση συνοδεύεται από την αφαίρεση ή τη μείωση πεζοδρομίων. Οι μηχανικοί υπενθυμίζουν στους διοικούντες τη νομοθεσία: Τα πεζοδρόμια εντός σχεδίου πόλης έχουν ελάχιστες προδιαγραφές (1,5μ. έως 2,05μ.). Οποιαδήποτε παρέκκλιση για να χωρέσουν περισσότερα αυτοκίνητα δεν είναι μόνο πολεοδομικά λανθασμένη, αλλά και νομικά έωλη. Ποιος θα πάρει την ευθύνη όταν ένας γονέας με καρότσι ή ένας συμπολίτης μας με αναπηρία δεν θα μπορεί να διασχίσει την παραλιακή επειδή ο χώρος δόθηκε στα Ι.Χ.; Η διεθνής πρακτική επιβάλλει την ανακατανομή του δημόσιου χώρου υπέρ των ευάλωτων χρηστών. Η πρόταση του Δήμου φαίνεται να κάνει ακριβώς το αντίθετο: «εξορίζει» τον πεζό για να διευκολύνει τον οδηγό.
Το «βαρίδι» της στάθμευσης και το 1ο Γυμνάσιο
Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις της δημοτικής αρχής είναι η μετατροπή της αυλής του 1ου Γυμνασίου σε πάρκινγκ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ βάζει «φρένο» και εδώ. Ο δημόσιος χώρος και ειδικά ο σχολικός, είναι ιερός. Η χρήση του ως χώρου στάθμευσης είναι μια «εύκολη» λύση που όμως στερεί από την πόλη την ανάσα της. Η πρόταση των ειδικών είναι ξεκάθαρη: Αν θέλουμε πάρκινγκ στο κέντρο, αυτό πρέπει να είναι υπόγειο, ώστε η επιφάνεια να αποδοθεί στους πολίτες ως χώρος πρασίνου και αναψυχής. Παρομοίως, η «εξορία» της πιάτσας των ΤΑΧΙ από την Πλατεία στη Μαρίνα κρίνεται ως στρατηγικό λάθος. Τα ΤΑΧΙ είναι μέσο μαζικής μεταφοράς. Αν τα απομακρύνεις από το κέντρο, αναγκάζεις τον πολίτη να πάρει το δικό του αυτοκίνητο για να κατέβει στην αγορά. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνει η πιάτσα να παραμείνει σε απόσταση το πολύ 2 λεπτών με τα πόδια από το κέντρο.
Η σύγκρουση με το ΣΒΑΚ και το όραμα της «Πόλης των 15 Λεπτών»
Ο Άγιος Νικόλαος διαθέτει (ή οφείλει να διαθέτει) ένα αναθεωρημένο Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Το ΣΒΑΚ δεν είναι ένα ευχολόγιο, είναι ο νόμος της πόλης για το πώς θα κινούμαστε. Η γνωμοδότηση του ΤΕΕ/ΤΑΚ αποκαλύπτει πλήρη αναντιστοιχία της κυκλοφοριακής μελέτης με το ΣΒΑΚ και το υπό εκπόνηση Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ). Το ΣΒΑΚ μιλάει για μείωση της διαμπερούς κυκλοφορίας — η αμφιδρόμηση την αυξάνει. Το ΣΒΑΚ μιλάει για στρατηγική πόλης 15 λεπτών — η αμφιδρόμηση κάνει το περπάτημα επικίνδυνο. Το ΣΒΑΚ προκρίνει την πολυτροπικότητα — η μελέτη εστιάζει μονοσήμαντα στο αυτοκίνητο. Η προειδοποίηση είναι σαφής: Αν ο Δήμος προχωρήσει σε αποσπασματικές λύσεις που δεν «κουμπώνουν» με το ΣΒΑΚ, σύντομα θα βρεθεί μπροστά σε αδιέξοδα που θα απαιτήσουν νέα εκατομμύρια για διορθώσεις.
Η πρόταση των Μηχανικών
Το ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνει ρεαλιστικές λύσεις: Τοπικοί βρόγχοι αντί για γενικευμένη αμφιδρόμηση, αξιοποίηση παράλληλων οδών όπως η Καπετάν Φαφούτη, ήπια κυκλοφορία στο στενό τμήμα από την Καντανολέοντος έως τη Γέφυρα με ενιαίο κατάστρωμα όπου ο πεζός έχει προτεραιότητα, δημιουργία πεζοδρόμου (deck) πάνω από τον αιγιαλό στη βόρεια πλευρά χωρίς να θυσιαστεί χώρος, και υπενθύμιση της περιμετρικής λύσης του 1990 (Καμάρα – Παπανδρέου – Μίνωος) η οποία παραμένει ανεκμετάλλευτη.
Η ώρα της ευθύνης
Ως δημοσιογράφος που παρακολουθεί την εξέλιξη αυτού του τόπου δεκαετίες τώρα, οφείλω να πω το εξής: Ο Άγιος Νικόλαος δεν αντέχει άλλα «μπαλώματα». Η κυκλοφοριακή μελέτη, έτσι όπως παρουσιάστηκε, μοιάζει με μια προσπάθεια να ικανοποιηθούν πρόσκαιρα αιτήματα, θυσιάζοντας όμως το μακροπρόθεσμο μέλλον της πόλης. Δεν υιοθετώ την πρόταση του ΤΕΕ στη λογική του «άσπρο – μαύρο». Πιστεύω όμως πως δεν μπορούμε να την προσπεράσουμε. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ έδωσε μια «κόκκινη κάρτα» γεμάτη επιστημονικά επιχειρήματα. Ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο έχουν τώρα δύο δρόμους: Είτε να εμείνουν σε έναν σχεδιασμό που καταγγέλλεται από τον επίσημο τεχνικό σύμβουλο του κράτους, είτε να κάνουν ένα βήμα πίσω, να ακούσουν τους ειδικούς, να συνομιλήσουν και να σχεδιάσουν μια πόλη που θα την χαίρονται τα παιδιά μας και όχι μόνο οι εξατμίσεις των αυτοκινήτων.
Δεν ομνύω υπέρ μίας άποψης. Υπερασπίζομαι όμως με ακέραιο τρόπο τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό και απορρίπτω τις πρόχειρες λύσεις που δεν εξυπηρετούν την ενιαία αντίληψη της βιώσιμης κινητικότητας. Σε όλη την Ευρώπη δεν είναι πολυτέλεια η βιώσιμη κινητικότητα. Είναι δικαίωμα. Είναι απαίτηση. Είναι όρος επιβίωσης και ποιότητας ζωής. Όσο γράφω στην ΑΝΑΤΟΛΗ, θα συνεχίσω να «ιχνηλατώ» κάθε απόφαση που επηρεάζει αυτό το δικαίωμα που έχουν ΑμεΑ, μανάδες, παιδιά, ηλικιωμένοι, τουρίστες κι όλοι εμείς που θέλουμε να απολαμβάνουμε αυτόν τον προικισμένο από τη φύση τόπο. Για αυτό και υπογραμμίζω πάντα την ανάγκη, η διαχείριση των τοπικών υποθέσεων να γίνεται με καθαρό βλέμμα, συγκροτημένο τρόπο και βέλτιστες επιλογές. Έχουμε όλοι την υποχρέωση να το πράξουμε, όσο, όπως μπορούμε και μας αναλογεί. Η μέγιστη ευθύνη ανήκει στην Δημοτική Αρχή. Οι συνέπειες των αποφάσεων της θα επηρεάσουν τη ζωή όλων μας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
Πηγή: Εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ
