Τα γεγονότα στο Παράρτημα ΑμεΑ Λασιθίου δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο «ατυχές περιστατικό», αλλά το οδυνηρό σύμπτωμα ενός συστήματος που επιτρέπει στις δομές πρόνοιας να λειτουργούν ως κλειστά «άβατα». Οταν η φροντίδα των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας συμβαίνει πίσω από ερμητικά κλειστές πόρτες, χωρίς ουσιαστικό εξωτερικό έλεγχο, η κακοποίηση και η παραμέληση βρίσκουν πρόσφορο έδαφος.
Η απλή εναλλαγή προσώπων στις διοικήσεις δεν αρκεί. Απαιτείται μια ριζική θεσμική τομή που θα σπάσει την απομόνωση των δομών και θα εισάγει το φως της κοινωνικής λογοδοσίας. Μερικές προτάσεις…
Τέρμα στην διακοσμητική εκπροσώπηση των ΑμεΑ
Σήμερα, η συμμετοχή των ΑμεΑ στα Διοικητικά Συμβούλια, είναι συχνά τυπική ή περιορίζεται σε ένα μόνο μέλος, το οποίο εύκολα παρακάμπτεται ή δεν έχει και το ίδιο την δυνατότητα να ανταποκριθεί πλήρως στον ρόλο του.
Θεσμοθέτηση συλλογικής εκπροσώπησης (πολλαπλά μέλη) από επίσημους φορείς ΑμεΑ σε κάθε δομή.
Οι περιθαλπόμενοι να αποκτήσουν συμμάχους, που γνωρίζουν τις ανάγκες και τα δικαιώματα τους. Το σύνθημα «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς» πρέπει επιτέλους να γίνει πράξη.
Επαρκής στελέχωση
Το σημαντικότερο πρόβλημα μετά την ίδια την κακομεταχείριση, είναι η υποστελέχωση. Μια δομή χωρίς προσωπικό είναι μια δομή καταδικασμένη στην παραμέληση. Υπάρχουν σοβαρές ευθύνες στην πολιτική ηγεσία που κωφεύει στις ανελαστικές ανάγκες των δομών, μη εγκρίνοντας τις αναγκαίες προσλήψεις.
Χρειάζεται αυστηρή τήρηση των αναλογιών προσωπικού/ωφελούμενων με μόνιμες προσλήψεις εξειδικευμένων επιστημόνων (κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές).
Η υποστελέχωση οδηγεί σε επαγγελματική εξουθένωση (burnout), η οποία με τη σειρά της γεννά βία ή αδιαφορία. Δεν νοείται ποιότητα ζωής για τους φιλοξενούμενους όταν ένας εργαζόμενος καλείται να καλύψει τις ανάγκες δεκάδων ανθρώπων ταυτόχρονα. Η στελέχωση είναι ο καθρέφτης του σεβασμού της πολιτείας προς τον ανάπηρο.
Θεσμοθέτηση του αιφνίδιου ελέγχου
Ο προγραμματισμένος έλεγχος είναι συχνά προετοιμασμένος για τους επιθεωρητές.
Χρειάζεται νομοθετική κατοχύρωση του δικαιώματος εξουσιοδοτημένων επιτροπών (από φορείς ΑμεΑ) να εισέρχονται στις δομές οποιαδήποτε ώρα και ημέρα, χωρίς προειδοποίηση.
Ο αιφνιδιαστικός έλεγχος είναι η μόνη εγγύηση ότι τα πρωτόκολλα ασφαλείας και αξιοπρέπειας τηρούνται 24 ώρες το 24ωρο, και όχι μόνο κατά τις ώρες επισκεπτηρίου.
Η δομή ως κομμάτι της πόλης
Οι δομές δεν πρέπει να είναι αποκομμένα από τον κοινωνικό ιστό.
Αναγκαία η συμμετοχή εκπροσώπου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (π.χ. ο οικείος Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής) στη διοίκηση.
Ο Δήμος είναι ο πλησιέστερος θεσμός στον πολίτη. Η συμμετοχή του διασφαλίζει ότι οι καταγγελίες των δημοτών ή των εργαζομένων θα φτάνουν άμεσα και υπεύθυνα στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ανεξάρτητη ιατρική εποπτεία
Η υγεία των ωφελούμενων δεν μπορεί να επαφίεται αποκλειστικά σε ιατρούς της δομής. Για παράδειγμα, στο Παράρτημα ΑμεΑ Λασιθίου, υπηρετεί μόλις ένας γιατρός, που κάνει εφημερίες στο ΤΕΠ Αγίου Νικολάου. Που σημαίνει, πως για κάθε εφημερία του, λείπει από την δομή δύο ημέρες, όταν έχει υπό την ευθύνη του περίπου 80 άτομα. Τι να προλάβει να κάνει;
Η ενεργός συμμετοχή εκπροσώπου του τοπικού Ιατρικού Συλλόγου, με ρόλο ελεγκτή ποιότητας υπηρεσιών, θα ήταν θετική.
Ενας εξωτερικός, ανεξάρτητος ιατρικός φορέας, μπορεί να εντοπίσει σημάδια κακοποίησης, πλημμελούς φροντίδας ή λανθασμένης φαρμακευτικής αγωγής χωρίς τον φόβο υπηρεσιακών κυρώσεων.
Διαφάνεια
Για να διασφαλίσουμε ότι το Λασίθι ήταν το τελευταίο περιστατικό, η διοίκηση κάθε δομής πρέπει να ισορροπεί σε τρεις πυλώνες:
Κρατική Διοίκηση, για το επιχειρησιακό σκέλος.
ΑμεΑ & Οικογένειες, για την προάσπιση των δικαιωμάτων.
Τοπικοί φορείς (ιατροί & αυτοδιοίκηση), για την επιστημονική εγκυρότητα και την κοινωνική εποπτεία.
Σίγουρα δεν μπορεί να αλλάξει το χθες, όμως μπορεί να αλλάξει το αύριο των δομών. Μπορεί η πολιτεία να φροντίσει ώστε να θωρακίσει θεσμικά τα δικαιώματα των περιθαλπόμενων. Οι προτάσεις, δεν είναι απαραίτητα σωστές. Αλλοι γνωρίζουν καλύτερα το θέμα. Στόχος είναι να υπάρξει προβληματισμός, γιατί σίγουρα το σημερινό μοντέλο δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και δεν διασφαλίζει την διαφάνεια, τα δικαιώματα των περιθαλπόμενων, ούτε ότι δεν θα υπάρξουν ανάλογα περιστατικά στο μέλλον.
Η απομόνωση γεννά την αυθαιρεσία. Η συμμετοχή και ο πολυμερής έλεγχος είναι η μόνη ασπίδα προστασίας για τους συνανθρώπους μας που μας έχουν ανάγκη.
