Η Ιεράπετρα “βράζει”1. Και αυτή τη φορά δεν φταίει ο νότιος άνεμος, αλλά η αίσθηση του εμπαιγμού που πνίγει τους παραγωγούς. Ενώ η γη διψά και τα έργα υποδομής παραμένουν στις καλένδες, ένα καλοκουρδισμένο σχέδιο φαίνεται να εξελίσσεται πίσω από τις πλάτες των αγροτών, με τελικό προορισμό την πλήρη εμπορευματοποίηση του νερού και την οικονομική αφαίμαξη του πρωτογενούς τομέα.
Η στρατηγική της τεχνητής αδράνειας
Για χρόνια, η κρατική μηχανή επέδειξε μια προκλητική αδράνεια στην ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων (φράγματα, δίκτυα, εμπλουτισμός υδροφορέα). Σήμερα, αυτή η αδράνεια «τιμωρείται» με πρόστιμα2 και σφράγισμα γεωτρήσεων, και οι αγρότες καλούνται να πληρώσουν τα σπασμένα της κρατικής ανικανότητας. Ομως, είναι όντως ανικανότητα ή μήπως μια εσκεμμένη στρατηγική απαξίωσης;
Σε αυτό το πλαίσιο, οι γεωτρήσεις, που αποτελούν λύση ανάγκης, οδηγούνται σε υπεράντληση. Αν και είναι απαραίτητες τη στιγμή της κρίσης, η κατάχρηση τους μπορεί να οδηγήσει σε ολική καταστροφή του υδροφόρου ορίζοντα. Φαίνεται όμως πως αυτή η περιβαλλοντική πίεση εργαλειοποιείται. Οταν αφήνεις μια περιοχή να φτάσει στο σημείο μηδέν, η οποιαδήποτε λύση, όσο ακριβή και αν είναι, παρουσιάζεται ως σωτήρια.
Και κάπου εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η λέξη-κλειδί: Αφαλάτωση.
Αφαλάτωση: Η “χρυσή λύση” των 2 δισεκατομμυρίων
Οι αποκαλύψεις για το “εθνικό deal” των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ με μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους (όπως η AKTOR)3 δείχνουν τον δρόμο. Η αφαλάτωση, μια μέθοδος εξαιρετικά ενεργοβόρα και κοστοβόρα, προκρίνεται πλέον ως η διέξοδος. Είναι μια λύση, αλλά θα έπρεπε να είναι η τελευταία, αφού πρώτα αποδειχθεί πως οι άλλες (φράγματα, δίκτυα, εμπλουτισμός) δεν επαρκούν.
Οσα ανέφερε το προφητικό άρθρο του Ιανουαρίου 20264 για τη “χρυσή λύση” της αφαλάτωσης που θα πληρώσουν ακριβά οι παραγωγοί, φαίνεται να επιβεβαιώνονται.
Ο Γιάννης Πλακιωτάκης είχε προαναγγείλει την αφαλάτωση της Μαλαύρας, προλειάνοντας το έδαφος για τη σημερινή πορεία των πραγμάτων. Η στάση του Κωστή Χατζηδάκη και η εξαγγελία για αφαλάτωση στον Αλμυρό ποταμό Η σερακλείου, δείχνουν ότι ο σχεδιασμός προχωρά.
Αυτό που δεν ειπώθηκε καθαρά, είναι το ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο. Με την είσοδο των ιδιωτών στη διαχείριση του νερού, οι εταιρείες δεν θα έρθουν ως αρωγοί, αλλά ως συνέταιροι στην τσέπη του αγρότη. Θα γίνουν ουσιαστικά μέτοχοι στον μόχθο του παραγωγού, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής.
Το περιβαλλοντικό τίμημα
Πέρα όμως από την οικονομική αφαίμαξη, η λύση της αφαλάτωσης κρύβει και έναν θανάσιμο κίνδυνο για το οικοσύστημα της Κρήτης: τη διαχείριση της άλμης. Για κάθε λίτρο καθαρού νερού που παράγεται, αποβάλλεται στη θάλασσα τουλάχιστον άλλο τόσο (και παραπάνω) υπέρμετρα αλατισμένο νερό, φορτωμένο με χημικά πρόσθετα και τοξικές ουσίες από τη διαδικασία επεξεργασίας. Η απόρριψη αυτών των αποβλήτων στις ακτές μας:
- Νεκρώνει τον βυθό: Η άλμη είναι βαρύτερη από το θαλασσινό νερό, κάθεται στον πάτο και “πνίγει” τα λιβάδια Ποσειδωνίας (τη βάση της θαλάσσιας ζωής).
- Καταστρέφει την αλιεία: Η τοπική βιοποικιλότητα δέχεται καίριο πλήγμα, με αποτέλεσμα τη σταδιακή ερήμωση των θαλασσών μας.
- Υποθηκεύει το μέλλον: Δημιουργούμε ένα μη αναστρέψιμο περιβαλλοντικό πρόβλημα, μόνο και μόνο για να στηθεί μια επικερδής επιχείρηση πάνω στην ανάγκη μας για νερό.
Ενιαία διαχείριση: Ο «Δούρειος Ίππος» της ιδιωτικοποίησης
Το αφήγημα της “Ενιαίας Στρατηγικής Διαχείρισης” για την Κρήτη ακούγεται ορθολογικό στα χαρτιά. Στην πράξη, όμως, φαίνεται να είναι το όχημα για να αφαιρεθεί ο έλεγχος από τους ΤΟΕΒ, οι οποίοι γνωρίζουν τις ανάγκες του τόπου.
Προάγγελος αυτής της εξέλιξης, ήταν η άρνηση της κυβέρνησης στην πρόταση της Περιφέρειας Κρήτης, να στηρίξει τις ενεργειακές κοινότητες των ΤΟΕΒ5, οι οποίες θα συνέβαλαν καθοριστικά στην μείωση του ενεργειακού κόστους που αποτελεί το 60-80% των εξόδων.
Η συγκέντρωση της εξουσίας σε έναν κεντρικό φορέα διευκολύνει τις μεγάλες συμφωνίες με τους “εθνικούς εργολάβους”, δικαιώνοντας πλήρως τις προειδοποιήσεις για την ακριβή αφαλάτωση.
Πρέπει να γίνει σαφές: Το μοντέλο αυτό δεν αφορά μόνο την Ιεράπετρα. Αλλά αν περάσει, η ίδια συνταγή θα εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές, μετατρέποντας κάθε παραγωγική ζώνη σε πεδίο κερδοσκοπίας.
Ο λογαριασμός στους παραγωγούς και στη φύση
Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο:
- Εκτόξευση του κόστους παραγωγής: Το αφαλατωμένο νερό είναι πολλαπλάσια ακριβότερο, οδηγώντας σε ακόμα λιγότερο ανταγωνιστικές τιμές τους παραγωγούς.
- Περιβαλλοντική υποβάθμιση: Οι παραγωγοί θα πληρώνουν χρυσάφι ένα νερό που η παραγωγή του καταστρέφει το θαλάσσιο περιβάλλον του τόπου τους.
- Εξάρτηση: Ο αγρότης γίνεται όμηρος της τιμολογιακής πολιτικής των εταιρειών και των “εθνικών εργολάβων”.
Η αντίδραση ως μονόδρομος
Απέναντι σε αυτόν τον σχεδιασμό που τους μετατρέπει σε χρηματοδότες ξένων τσεπών, οι αγρότες οφείλουν να αντιδράσουν τώρα. Δεν υπάρχει περιθώριο για αναμονή. Η ανατροπή αυτής της μεθόδευσης είναι ζήτημα επιβίωσης.
Πρέπει να ασκηθεί πίεση για λύσεις που δεν θα υποθηκεύουν την αγροτική παραγωγή με δυσβάσταχτα κόστη, και που θα σέβονται το περιβάλλον και την αειφορία του τόπου. Να διεκδικήσουν έργα που ενισχύουν τον υδροφόρο ορίζοντα και τα έργα ταμίευσης, που θα εκσυγχρονίσουν τα δίκτυα και θα εξασφαλίσουν το νερό ως δημόσιο αγαθό, μακριά από ενεργοβόρες και τοξικές επιλογές που θα εξυπηρετούν μόνο τους ισολογισμούς των εταιρειών.
Συμπέρασμα
Το παιχνίδι που παίζεται στην Ιεράπετρα, και σε ολόκληρο το Λασίθι, είναι βαθιά πολιτικό και οικονομικό. Η “δίψα” της γης χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης για να αποδεχτούμε λύσεις που εξυπηρετούν τα κέρδη των λίγων εις βάρος του μόχθου των πολλών.
Σε αυτή τη μεθοδευμένη επιχείρηση, ο Γιάννης Πλακιωτάκης δεν είναι απλώς ένας παρατηρητής, αλλά πολιτικό γρανάζι του μηχανισμού. Η στάση του και οι επιλογές του αποτελούν μέρος μιας μεθόδευσης που υπονομεύει το μέλλον του Λασιθίου, προλειαίνοντας το έδαφος για μια “σωτηρία” που θα φτωχοποιήσει τους παραγωγούς.
Οι αγρότες δεν ζητούν “σωτήρες” που θα έρθουν για να γίνουν συνέταιροι στον κόπο τους, ούτε πολιτικούς που λειτουργούν ως πλασιέ εργολαβικών συμφερόντων. Η αλήθεια είναι μία. Οταν το νερό γίνεται εμπόρευμα και οι εργολάβοι γίνονται οι ιδιοκτήτες του μέλλοντός μας, η γη παύει να ανήκει σε αυτούς που την καλλιεργούν.
- Βράζει η Ιεράπετρα εναντίον Πλακιωτάκη ↩︎
- Ιεράπετρα: Πρόστιμα στους αγρότες για την αδράνεια του κράτους ↩︎
- ΑΚΤΩΡ: Η διψασμένη γη στο Λασίθι και το εθνικό deal 2 δισ. ↩︎
- Αφαλάτωση: Μια “χρυσή” λύση που θα πληρώνουν ακριβά καταναλωτές και αγρότες ↩︎
- «Ενεργειακές κοινότητες» για εξοικονόμηση ενέργειας -Συμμετέχουν οι ΤΟΕΒ του Ν. Λασιθίου και ο Δήμος Σητείας ↩︎
