Η πρόσφατη ανακοίνωση του Δήμου Αγίου Νικολάου για τη δημόσια διαβούλευση του αναθεωρημένου σχεδίου Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα: Πώς μπορεί ένας πολίτης ή ένας φορέας να τοποθετηθεί υπεύθυνα πάνω σε έργα εκατομμυρίων, όταν η πληροφόρηση εξαντλείται σε τίτλους και εκθέσεις ιδεών;
Η δημόσια διαβούλευση για την αναθεώρηση του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) του Δήμου Αγίου Νικολάου εξελίσσεται σε ένα μνημείο προχειρότητας και επικοινωνιακής διαχείρισης. Με ένα κονδύλι που αγγίζει τα 13 εκατομμύρια €, η δημοτική αρχή επιλέγει να «σερβίρει» γενικόλογες περιγραφές και εκθέσεις ιδεών, αντί για χειροπιαστά τεχνικά στοιχεία, αφήνοντας την πόλη στο σκοτάδι.
Η Απουσία Τεκμηρίωσης ως Εμπόδιο στη Διαφάνεια
Η συμμετοχή στη διαβούλευση προϋποθέτει γνώση. Για το εμβληματικό έργο της ανάπλασης του παραλιακού μετώπου, καθώς και για τα υπόλοιπα ενταγμένα έργα, ο δημότης καλείται να «εγκρίνει» ή να «σχολιάσει» χωρίς να έχει πρόσβαση σε:
- Πλήρεις τεχνικές περιγραφές: Τι είδους υλικά θα χρησιμοποιηθούν; Πως αλλάζει η κυκλοφοριακή ροή; Ποιο είναι το ακριβές αποτύπωμα στο περιβάλλον;
- Υφιστάμενες μελέτες: Είναι γνωστό πως για ορισμένα από αυτά τα έργα προϋπήρχαν μελέτες. Γιατί αυτές δεν δημοσιοποιούνται αυτούσιες στο πλαίσιο της διαβούλευσης ώστε να γίνει σύγκριση με τις προτεινόμενες αλλαγές;
- Για προτάσεις που δεν υπάρχουν αξιόλογες αλλαγές, ποιος ο λόγος διαβούλευσης; Για λόγους αναβάπτισης και οικοποίησης;
- Προϋπολογισμούς και χρονοδιαγράμματα: Η ανάλυση του κόστους-οφέλους παραμένει άγνωστη.
Φαίνεται πως για τη δημοτική αρχή, ο «στρατηγικός σχεδιασμός» είναι απλώς μια άσκηση δημιουργικής γραφής σε δελτία τύπου. Είναι πραγματικό κατόρθωμα να ζητάς τη συμμετοχή των πολιτών για έργα εκατομμυρίων, αποκρύπτοντας τα τεχνικά δεδομένα που θα επέτρεπαν την κριτική τους. Ισως η επόμενη καινοτομία τους να είναι μια διαβούλευση μέσω… τηλεπάθειας, αφού οι μελέτες παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό και η βιωσιμότητα εξαντλείται στις λέξεις, ενώ το έργο παραμένει ανύπαρκτο.
Η Ειρωνεία της Βιώσιμης Ανάπτυξης
Παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα τιτλοφορείται ως «Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης», οι προτεινόμενες παρεμβάσεις φαίνεται να αγνοούν επιδεικτικά τις βασικές προϋποθέσεις της βιωσιμότητας. Ενώ τα διεθνή πρότυπα επιτάσσουν την προτεραιότητα στον άνθρωπο, στον Άγιο Νικόλαο ο πεζός και ειδικά τα ΑμεΑ φαίνεται να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Όταν ο σχεδιασμός δεν προβλέπει συγκεκριμένες λύσεις για την προσβασιμότητα και την κίνηση των ευάλωτων ομάδων, τότε η «ανάπλαση» καταντά μια απλή αισθητική παρέμβαση χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα.
Προσχηματική διαδικασία
Όταν μια διαβούλευση στερείται τεχνικών στοιχείων, μετατρέπεται από εργαλείο κοινωνικού ελέγχου σε μια τυπική γραφειοκρατική υποχρέωση. Η έλλειψη διαφάνειας δημιουργεί την αίσθηση ότι οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί σε κλειστά γραφεία και η «φωνή του πολίτη» ζητείται απλώς για να επικυρώσει το προειλημμένο.
Αν ο Δήμος επιθυμεί πραγματικά τη συνεργασία της κοινωνίας, οφείλει να αναρτήσει άμεσα:
- Τα σχέδια των προτεινόμενων παρεμβάσεων.
- Τις τροποποιήσεις που έγιναν σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό και την αιτιολόγησή τους.
- Την αλληλογραφία και κάθε άλλο στοιχείο που θα συνέβαλε στην ορθή τεκμηρίωση και αξιολόγηση των προτάσεων.
Πολλά λόγια, μηδέν τεκμηρίωση
Η έλλειψη συντονισμού και σοβαρού σχεδιασμού είναι έκδηλη. Η διοίκηση αναλώνεται σε «μακέτες» και υποσχέσεις, αλλά αδυνατεί να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη μελέτη που να εξηγεί πώς θα επηρεαστεί η καθημερινότητα. Η «απόδειξη» αυτής της αδιαφάνειας ήρθε με τον πιο επίσημο τρόπο: την παρέμβαση του δημοτικού συμβούλου Χαρίλαου Αλεξάκη. Το γεγονός ότι ένας εκπρόσωπος των πολιτών αναγκάζεται να αιτηθεί επίσημα τα στοιχειώδη, από τις κυκλοφοριακές εγκρίσεις έως τις μελέτες, αποκαλύπτει ότι η διαβούλευση διεξάγεται με κλειστά χαρτιά.
Το Διακύβευμα
Ο Άγιος Νικόλαος βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη ευκαιρία μετασχηματισμού μέσω των κονδυλίων του ΣΒΑΑ. Όμως, η βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά μόνο τους αριθμούς και τα τσιμέντα· αφορά κυρίως τη βιωσιμότητα της δημοκρατικής διαδικασίας. Μια διαβούλευση «στα τυφλά» δεν τιμά ούτε τη διοίκηση ούτε τους πολίτες.
Ο Δήμος δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακά σόου και ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που στραγγαλίζουν τον διάλογο. Η δημοσιοποίηση των ολοκληρωμένων μελετών και η πρόβλεψη για την προσβασιμότητα πεζών και ΑμεΑ, είναι η ελάχιστη υποχρέωση της δημοτικής αρχής. Χωρίς αυτά, η διαβούλευση δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια προσχηματική υπογραφή σε μια λευκή επιταγή ανικανότητας.
