Η κατάσταση που επικρατεί στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας του Λασιθίου, δεν αποτελεί πλέον μια απλή δυσλειτουργία, αλλά μια διαρκή υγειονομική κρίση που δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και της ιατρικής δεοντολογίας.
Πρόσφατο περιστατικό, με ασθενή από την Ιεράπετρα, αναδεικνύει με τον πιο δραματικό τρόπο τη ρώσικη ρουλέτα που παίζεται με τις ζωές των πολιτών, όπου η επιβίωση δεν εξαρτάται από ένα οργανωμένο κράτος πρόνοιας, αλλά από τις συμπτώσεις, το φιλότιμο, ακόμα και την τύχη.
Για τους πολίτες, η πρόσβαση σε ασφαλή περίθαλψη μοιάζει ολοένα και λιγότερο με δικαίωμα και ολοένα περισσότερο με ζήτημα τύχης.
Η επιβίωση ως εξαίρεση ή ως κανόνας;
Είναι συγκλονιστικό το γεγονός ότι για να σωθεί μια ζωή σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, πρέπει να επιστρατευτεί η αυταπάρνηση επιστημόνων που αναγκάζονται να καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις, όπως ο χειρουργός που έσπευσε από το Ηράκλειο, να κινητοποιούνται ειδικότητες και γιατροί που βρίσκονται εκτός εφημερίας, μόνο και μόνο για να καλυφθούν τραγικά κενά.
Με το φιλότιμο Χειρουργού, Αναισθησιολόγου και Ακτινολόγου που κλήθηκαν να στηρίξουν το χειρουργείο, ένας ακόμα συμπολίτης ξέφυγε από σοβαρό κίνδυνο που διέτρεχε η ζωή του. Και το οφείλει σε ανθρώπους, που στάθηκαν στο ύψος της επιστημονικής και ανθρώπινης ευθύνης, σε ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχώς υπερβάσεις.
Οι γιατροί στην πρώτη γραμμή της φθοράς
Αυτοί οι γιατροί δεν ασκούν απλώς το λειτούργημά τους. Δίνουν καθημερινή μάχη με τις πιθανότητες, ρισκάροντας την προσωπική τους ηρεμία, την υγεία τους, αλλά και την ίδια τους την επαγγελματική υπόσταση.
Κάθε φορά που ένας γιατρός στο Λασίθι μπαίνει στο χειρουργείο κάτω από αυτές τις συνθήκες, αναλαμβάνει ένα δυσανάλογο βάρος ευθύνης, γνωρίζοντας ότι το παραμικρό λάθος, η παραμικρή καθυστέρηση λόγω έλλειψης προσωπικού, η επαγγελματική εξουθένωση (burnout), θα βαρύνει τις δικές του πλάτες, και όχι εκείνων που αφήνουν το σύστημα να καταρρέει.
Παλεύουν σε ένα περιβάλλον όπου οι επιστημονικά υπεύθυνοι χτυπούν το καμπανάκι μέσα από έγγραφα, ως κραυγή αγωνίας και σαφή ένδειξη επισφάλειας, ενώ οι ίδιοι βλέπουν την κόπωση να μετατρέπεται σε εξάντληση και την ανησυχία σε απόγνωση.
Ολη αυτή η κατάσταση, ροκανίζει σταδιακά την εμπιστοσύνη στο σύστημα και διαμορφώνει συνθήκες για νέες αποχωρήσεις, αποδυναμώνοντας ακόμη περισσότερο κάθε προοπτική ανάκαμψης.
Θεσμική σιωπή και ανάγκη λογοδοσίας
Την ίδια στιγμή, προκαλεί αλγεινή εντύπωση η εκκωφαντική σιωπή των θεσμών. Σε οποιοδήποτε άλλο ευνομούμενο κράτος, η Δικαιοσύνη θα όφειλε να έχει ήδη παρέμβει αυτεπάγγελτα.
Οταν μέσα σε λίγες ημέρες καταγράφηκαν τρεις θάνατοι σε τέσσερα σοβαρά περιστατικά, και ένας ακόμη ασθενής νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση, όπως έχει καταγγελθεί1, η διερεύνηση των ευθυνών για την υποστελέχωση, τις άστοχες επιλογές και αποφάσεις, την επισφαλή λειτουργία των νοσοκομείων, η έκθεση των πολιτών σε κίνδυνο ζωής, δεν αποτελεί απλώς νομική υποχρέωση. Είναι ηθική αναγκαιότητα.
Η Δικαιοσύνη οφείλει να εξετάσει αν οι συνθήκες λειτουργίας των νοσοκομείων του Λασιθίου παραβιάζουν το συνταγματικό δικαίωμα των πολιτών στην υγεία και αν η διαρκής υποβάθμιση και κακοδιοίκηση συνιστούν αιτία διερεύνησης και καταλογισμού ευθυνών.
Ο πολιτικός παράγοντας και η πελατειακή λογική
Στο κάδρο της ευθύνης δεν μπορεί να απουσιάζει και ο ρόλος που διαχρονικά διαδραματίζει η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση της περιοχής. Η άσκηση επιρροής από τον βουλευτή, όχι με γνώμονα έναν συνεκτικό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για τη δημόσια υγεία, αλλά μέσα από αποσπασματικές παρεμβάσεις και πελατειακή λογική, έχει συμβάλει στη διατήρηση και στην επιδείνωση των παθογενειών του συστήματος.
Οταν η Υγεία αντιμετωπίζεται ως πεδίο πολιτικής εξυπηρέτησης και όχι ως πεδίο θεσμικής ευθύνης και λογοδοσίας, το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπουμε. Είναι η περαιτέρω επιβάρυνση ενός ήδη εύθραυστου συστήματος, με άμεσες και ενδεχομένως τραγικές συνέπειες για τους πολίτες.
Ενα σύστημα που κρατιέται όρθιο από ανθρώπους
Η τραγική αυτή στατιστική επιβεβαιώνει ότι η αυταπάρνηση των γιατρών, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο μπάλωμα ενός διάτρητου συστήματος.
Oταν ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου εύχεται να γυρίσουμε είκοσι χρόνια πίσω, περιγράφει μια οδυνηρή πραγματικότητα. Η πρόοδος της ιατρικής επιστήμης ακυρώνεται στην πράξη από την οργανωτική διάλυση.
Οι γιατροί στο Λασίθι σήμερα δεν προσφέρουν απλώς ιατρική φροντίδα. Λειτουργούν ως οι τελευταίοι θεματοφύλακες μιας δημόσιας υγείας που πνέει τα λοίσθια, ρισκάροντας καθημερινά τα πάντα, για να μην μετατραπούν τα νοσοκομεία της περιοχής σε προθαλάμους γραφείων τελετών.
Η επιτυχής έκβαση της πρόσφατης χειρουργικής επέμβασης αποτελεί νίκη της ανθρωπιάς και της προσωπικής θυσίας απέναντι στην κρατική αδιαφορία. Ομως είναι μια νίκη που επιτεύχθηκε “στο νήμα”, αφήνοντας και πάλι αναπάντητο το ερώτημα, μέχρι πότε θα αντέχουν οι γιατροί να κρατούν στις πλάτες τους ένα ολόκληρο σύστημα που τους έχει εγκαταλείψει, την ώρα που η πολιτεία και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί παρακολουθούν αμέτοχοι την κατάρρευση;
