Ενώ σε όλη την Ευρώπη, όπως και σε γειτονικές μας πόλεις, η κουβέντα για το αστικό περιβάλλον έχει μετατοπιστεί οριστικά από την “εξυπηρέτηση του οχήματος” στην ποιότητα ζωής του ανθρώπου, ο Αγιος Νικόλαος μοιάζει να εκτελεί μια παράδοξη αναστροφή. Την ώρα που το Ηράκλειο θέτει σε δημόσια διαβούλευση μια συγκροτημένη Στρατηγική Βαδισιμότητας, εμείς εδώ επιλέγουμε να ξηλώνουμε το μέλλον για να επιστρέψουμε σε αναχρονιστικές λογικές περασμένων δεκαετιών που δίνουν βάρος στα οχήματα.
Η αντίθεση που προκαλεί ερωτηματικά
Δεν χρειάζεται να κοιτάξει κανείς μακριά για να δει τη διαφορά νοοτροπίας.
- Στο Ηράκλειο: Συζητούν για το πως ο πεζός, το εμπόδιο, το παιδί και ο ηλικιωμένος θα ανακτήσουν τον δημόσιο χώρο μέσα από τα Στρατηγικά Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ).
- Στον Άγιο Νικόλαο: Η πρόσφατη απομάκρυνση των πεζοδρομίων από το παραλιακό μέτωπο δεν είναι απλώς μια τεχνική παρέμβαση· είναι μια δήλωση πρόθεσης. Μια δήλωση που λέει ότι το αυτοκίνητο παραμένει ο “βασιλιάς” και ο πεζός ένας απλός επισκέπτης που οφείλει να στριμώχνεται.
Η ομηρία των μόνιμων κατοίκων
Μέσα σε αυτό το χάος, οι μόνιμοι κάτοικοι του κέντρου βρίσκονται σε καθεστώς άτυπης ομηρίας. Η εμμονή στην εξυπηρέτηση των οχημάτων δεν συνοδεύεται καν από μια στοιχειώδη μέριμνα για εκείνους που ζουν στην καρδιά της πόλης. Η μη οριοθέτηση θέσεων στάθμευσης για τους μόνιμους κατοίκους τους αναγκάζει σε έναν καθημερινό «Γολγοθά» αναζήτησης μιας θέσης, την ώρα που ο δημόσιος χώρος θυσιάζεται αλόγιστα. Η πόλη γίνεται αφιλόξενη για τους ίδιους τους ανθρώπους της, σπρώχνοντάς τους στην απόγνωση.
Το παράδοξο του “εκσυγχρονισμού”
Είναι τουλάχιστον ειρωνικό να μιλάμε για τουριστική αναβάθμιση, όταν η βασική μας λογική παραμένει εγκλωβισμένη στην προ του 1980. Η βαδισιμότητα δεν είναι μια μοντέρνα ιδέα για λίγους. Είναι η ραχοκοκαλιά της βιώσιμης οικονομίας.
- Μια πόλη που περπατιέται, είναι μια πόλη που καταναλώνει.
- Μια πόλη που αναπνέει, είναι μια πόλη που προσελκύει ποιοτικό τουρισμό.
Οικονομικό αυτογκόλ: Διώχνοντας τον τουρίστα
Είναι πλάνη να πιστεύουν ορισμένοι ότι η κυριαρχία του αυτοκινήτου βοηθά την αγορά. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αυτό το μπάχαλο που επικρατεί, αντί να ευνοεί τη διάχυση του χρήματος στην τοπική αγορά, λειτουργεί αποτρεπτικά. Ο τουρίστας που έρχεται αντιμέτωπος με την κυκλοφοριακή αναρχία, επιλέγει να επιστρέψει πίσω στην ησυχία του ξενοδοχείου του. Ετσι, για να εξυπηρετηθούν ορισμένοι επιχειρηματίες και οι αναχρονιστικές τους αντιλήψεις, τελικά υπονομεύουν την πόλη και την προοπτική της.
ΣΒΑΑ: Ευκαιρία ή κενό γράμμα;
Τα προγράμματα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης δεν σχεδιάστηκαν για να στρώνουμε νέα άσφαλτο. Σχεδιάστηκαν για να αλλάξουν το παράδειγμα μετακίνησης. Οταν όμως η πρακτική εφαρμογή καταλήγει στην αφαίρεση ζωτικού χώρου από τους πεζούς, τότε η στρατηγική μετατρέπεται σε κενό γράμμα.
Αντί να πρωτοπορούμε, εφαρμόζοντας λύσεις που θα καθιστούσαν τον Αγιο Νικόλαο πρότυπο παραθαλάσσιου θέρετρου με ανθρώπινο πρόσωπο, επιλέγουμε την υποχώρηση. Ανυποχώρητοι σε λογικές που θεωρούν την άνεση του οδηγού σημαντικότερη από την ασφάλεια και την αισθητική του περιπάτου.
Αποτελεί εμπαιγμό να μιλά η Δημοτική Αρχή για ΣΒΑΑ, όταν οι πράξεις της ναρκοθετούν κάθε έννοια βιώσιμης ανάπτυξης.
Η άδεια που προηγείται των προϋποθέσεων!
Η καθαίρεση 1.860 τ.μ. πεζοδρομίων για να γίνουν άσφαλτος, 880 μέτρα νέα κρασπεδόρειθρα, είναι μέσα στην μελέτη. Το εξωφρενικό όμως δεν είναι μόνο η ουσία του έργου, αλλά η διαδικασία. Το Λιμενική Ταμείο έδωσε έγκριση για αυτές τις παρεμβάσεις, την ώρα που δεν έχουν ληφθεί όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις που προβλέπει ο νόμος.
Ζούμε το πρωτοφανές παράδοξο να προηγείται η άδεια των προϋποθέσεων. Πρόκειται για μια θεσμική ακροβασία που εκθέτει την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται ο δημόσιος χώρος από την Δημοτική Αρχή.
Το διακύβευμα
Δεν είναι θέμα τσιμέντου ή αισθητικής. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης και οράματος.
Θέλουμε μια πόλη-parking ή μια πόλη-ζωής;
Οσο άλλες πόλεις συγκρούονται με τον αναχρονισμό, ο Αγιος Νικόλαος συγκρούεται με τη λογική.
Οσο άλλες πόλεις τολμούν να συγκρουστούν με την κακή συνήθεια του παρκάρω έξω από την πόρτα μου, ο Αγιος Νικόλαος μοιάζει να αρνείται την αλλαγή και την σύγχρονη λογική.
Αν δεν αντιληφθούμε ότι η βαδισιμότητα είναι ο μόνος δρόμος για την επιβίωση των πόλεων στον 21ο αιώνα, θα παραμείνουμε παρατηρητές των εξελίξεων, βυθισμένοι στην κίνηση και την ηχορύπανση, αναρωτώμενοι γιατί οι άλλοι πάνε μπροστά.
Πάνω που η πόλη προσπαθούσε να βρει τον βηματισμό της, την πάτησαν τα αυτοκίνητα που ξαμόλησε η Δημοτική Αρχή. Πρόκειται για έναν καθαρό αρχοντοχωριατισμό εκείνων που νομίζουν πως η ασυδοσία του οχήματος είναι ένδειξη ευμάρειας, ενώ στην πραγματικότητα είναι η σφραγίδα της υποβάθμισης που θέλουν να μας επιβάλουν.
