Με τη σημερινή Διεθνή Ημέρα Δημοκρατίας να μας υπενθυμίζει ότι το πολίτευμα αυτό δεν είναι δεδομένο ούτε αυτοσυντήρητο, η ανάγκη για διαρκή επαγρύπνηση γίνεται επιτακτική.
Σε αυτόν τον πυρήνα, η ελευθερία του λόγου και του τύπου δεν αποτελούν απλώς επιμέρους δικαιώματα, αλλά τον θεμέλιο λίθο πάνω στον οποίο στηρίζεται η αρχιτεκτονική της λαϊκής κυριαρχίας. Χωρίς την απρόσκοπτη διακίνηση των πληροφοριών και την κριτική αξιολόγηση των πεπραγμένων της εξουσίας σε κάθε πτυχή της κρατικής και δημόσιας δράσης, οι πολίτες δεν μπορούν να σχηματίσουν τεκμηριωμένη άποψη ούτε να ασκήσουν ουσιαστικό έλεγχο στους θεσμούς.
Ο δημοσιογραφικός λόγος και ο ελεύθερος δημόσιος διάλογος λειτουργούν ως θεσμικό αντίβαρο, φέροντας στο φως πτυχές που η εκτελεστική ή οποιαδήποτε άλλη εξουσία θα προτιμούσε να κρατήσει στο σκοτάδι. Oταν η ενημέρωση χειραγωγείται ή επιχειρείται η φίμωση της, η ίδια η ουσία της δημοκρατίας αδυνατίζει, αποστερώνοντας τον δημόσιο έλεγχο απέναντι σε κάθε μορφής αυθαιρεσία.
Ωστόσο, η απειλή κατά αυτών των ελευθεριών δεν προέρχεται μόνο από την αδιαφάνεια, αλλά από τον βαθύ φόβο για την αποκάλυψη της αλήθειας και την πτώση των μασκών που μεθοδικά φτιάχτηκαν για να κρύψουν τον πραγματικό χαρακτήρα.
Οταν μάλιστα η δικαιοσύνη διερευνά σοβαρά γεγονότα, που αφορούν ακόμα και ευθύνες για θανάτους, για κατάχρηση εξουσίας, για παράβαση καθήκοντος, για απιστία ακόμα και σε βαθμό κακουργήματος, τότε η προσπάθεια προκαταβολικής φίμωσης σκοπό έχει να συσκοτίσει και να αποκρύψει, Οχι να προστατεύσει την αλήθεια, αλλά το επιμελημένο ψέμα που καταρρέει κάτω από το φως της αλήθειας.
Αυτός ο φόβος μετουσιώνεται συχνά σε καταχρηστικές δικαστικές διώξεις. Στοχευμένες νομικές πιέσεις με σαφή σκοπό να φιμώσουν τον ανεξάρτητο λόγο, να εκφοβίσουν τους λειτουργούς της ενημέρωσης και να αποσιωπήσουν την αλήθεια μέσω εξοντωτικών οικονομικών και ψυχολογικών βαρών.
Οταν η δικαιοσύνη εργαλειοποιείται για να επιβληθεί η σιωπή, το πλήγμα στη δημοκρατία είναι βαρύτατο, καθώς εκμηδενίζεται το απαραίτητο πεδίο της ελεύθερης κριτικής. Ομως, όποιος μιλά με γεγονότα και επιχειρήματα, δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Το ραβδί έχει δύο άκρες. Και ο πέλεκυς, επίσης, δύο πλευρές. Οπως και της δικαιοσύνης.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η σημερινή διεθνής ημέρα αναδεικνύει με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι η περιφρούρηση αυτών των ελευθεριών απέναντι σε κάθε προσπάθεια εκφοβισμού ή φίμωσης απαιτεί πίστη, επιμονή και άρνηση υποταγής στον φόβο έωλων διώξεων, ως τη μοναδική εγγύηση ώστε η φωνή της κοινωνίας να παραμένει ζωντανή και αποτελεσματική, χωρίς να επιτρέπουμε καμία έκπτωση στην αλήθεια και στην ενημέρωση μόνο και μόνο επειδή κάποιοι προτιμούν το σκοτάδι.
