Η πρόσφατη περιπέτεια υγείας του στενού συνεργάτη του ΠΘ Αντώνη Μυλωνάκη, πέρα από το ανθρώπινο σκέλος και την αισιόδοξη τροπή που φαίνεται να παίρνει, λειτούργησε παράλληλα ως ένας επώδυνος καθρέφτης για την ελληνική κοινωνία.
Ανέδειξε, για ακόμη μια φορά, το χάσμα που χωρίζει το δικαίωμα στην επιβίωση ανάλογα με το “ποιος” είσαι και “που” βρίσκεσαι.
Οταν ένας επώνυμος ασθενής δίνει τη μάχη του σε ένα καλά στελεχωμένο δημόσιο νοσοκομείο της πρωτεύουσας, η κοινή γνώμη παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Ομως, την ίδια στιγμή, στην περιφέρεια – σε περιοχές όπως το Λασίθι – η “μάχη” δίνεται σε ένα εντελώς διαφορετικό, άνισο πεδίο.
Η αγωνία δεν αφορά μόνο την έκβαση της νόσου, αλλά και το αν θα υπάρχει εφημερεύων γιατρός, αν το ασθενοφόρο θα φτάσει εγκαίρως ή αν η υποστελέχωση θα μετατρέψει ένα αντιμετωπίσιμο περιστατικό σε τραγωδία.
Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας παρακμής
Οι αναφορές σε περιστατικά, είναι αποκαλυπτικές, γεμάτες αγωνία και απόγνωση. Δεν μιλάμε για απλές ελλείψεις, αλλά για μια κατάσταση που συντηρείται από την πολιτική αδιαφορία και την πελατειακή λογική.
Οι μεγάλες κινητοποιήσεις των πολιτών δεν ήταν μια προσπάθεια εντυπωσιασμού, αλλά μια κραυγή επιβίωσης, μια κραυγή για δικαίωμα στη ζωή, ενάντια στην επικίνδυνη αποδοχή του μοιραίου. Χωρίς όμως αποτέλεσμα. Κλειστά αυτιά και πόρτες, που δημιουργούν την πεποίθηση του άσκοπου. Οι πολίτες είναι παρατηρητές.
- Στην Αθήνα, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες δομές και κορυφαίους επιστήμονες, θεωρείται πολύ ευκολότερη.
- Στο Λασίθι, η υγεία μοιάζει με ρώσικη ρουλέτα. Η υποβάθμιση των νοσοκομείων δημιουργεί ασθενείς δεύτερης κατηγορίας, πολίτες που πληρώνουν τις ίδιες εισφορές αλλά εισπράττουν ανασφάλεια.
Η σιωπή που σκοτώνει
Είναι εύκολο να εφησυχάζουμε όταν βλέπουμε σε δημόσια νοσοκομεία, θετικές εκβάσεις σε “υψηλού προφίλ” περιπτώσεις. Ομως, η αλήθεια είναι συχνά αμείλικτη. Ακόμα και όταν δεν βολεύει. Η υγεία στην Ελλάδα έχει μετατραπεί σε ένα προνόμιο γεωγραφικής και κοινωνικής σύμπτωσης. Η σιωπή απέναντι στην κατάρρευση των νοσοκομείων του Λασιθίου, δεν είναι απλώς ανοχή, είναι συνενοχή.
Δεν μπορεί η τύχη ενός ανθρώπου να εξαρτάται από τον ταχυδρομικό του κώδικα. Υπάρχουν πολύ σοβαρά περιστατικά, που κατέληξαν ή δίνουν μάχη με τη ζωή τους. Είναι πατέρες, μητέρες και παιδιά που βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα σύστημα που τους γύρισε την πλάτη την πιο κρίσιμη στιγμή.
Πέρα από τις ευχές
Κάθε φορά που ένας άνθρωπος κερδίζει τη μάχη για τη ζωή, είναι λόγος γιορτής. Και μακάρι να αναρρώσει γρήγορα και να επιστρέψει στα καθήκοντα του. Αυτή είναι η ευχή για κάθε άνθρωπο που περνά δύσκολες στιγμές. Αλλά αυτή η χαρά πρέπει να συνοδεύεται από έναν σοβαρό προβληματισμό: Πόσοι “Μυλωνάκηδες” στο Λασίθι δεν είχαν ή δεν θα έχουν την ίδια ευκαιρία; Τι πιθανότητες θα είχε αν αυτό του συνέβαινε στο Λασίθι;1
Η ανασυγκρότηση του ΕΣΥ δεν είναι ζήτημα επικοινωνιακής διαχείρισης κρίσεων. Αν δεν στελεχωθούν άμεσα οι δομές, αν δεν σταματήσει ο εμπαιγμός της πολιτικής ηγεσίας, με τις μετακινήσεις γιατρών – μπαλωμάτων, αν δεν διασφαλιστούν συνθήκες ασφάλειας και δυνατότητα παραγωγής έργου για το ιατρικό προσωπικό, τότε η πρόβλεψη δεν είναι μια ιστορία ελπίδας, αλλά ακόμα ένα χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου στην “άλλη” Ελλάδα.
Το νοσοκομείο Αγίου Νικολάου στο χείλος του γκρεμού
Η κατάσταση αυτή παίρνει πλέον δραματικές διαστάσεις στο κεντρικό νοσοκομείο του νομού. Το νοσοκομείο Αγίου Νικολάου φαίνεται να εισέρχεται σε μια καταστροφική περιδίνηση, καθώς στις άλλες αποχωρήσεις αναμένεται να προστεθεί και αυτή του διευθυντή του ακτινολογικού τμήματος.
Μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει ένα μοιραίο ντόμινο υποβάθμισης. Χωρίς ακτινολόγο και χωρίς την αξιόπιστη διάγνωση του Αξονικού Τομογράφου, οι χειρουργοί και οι υπόλοιπες χειρουργικές ειδικότητες, θα μείνουν ουσιαστικά τυφλές. Επιπλέον, η ΜΕΘ και η Παθολογική κλινική δεν μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια χωρίς τη στήριξη του ακτινολογικού, που φαίνεται να οδεύει σε πλήρη αποστελέχωση και πιθανό λουκέτο. Στην πράξη, το κεντρικό νοσοκομείο του Λασιθίου αποψιλώνεται και υποβιβάζεται σε κέντρο υγείας.
Η διοικητική διαχείριση των δημόσιων δομών υγείας κρίνεται καθημερινά από τα αποτελέσματα. Οταν κρίσιμα τμήματα αποδυναμώνονται, τα ζητήματα που ανακύπτουν συνδέονται με τον τρόπο οργάνωσης και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η ανάγκη για διαφάνεια και λογοδοσία σε όλα τα επίπεδα λειτουργίας του συστήματος είναι επιτακτική. Αν και φαίνεται πως ίσως πλέον αργά.
Το καμπανάκι έχει χτυπήσει εδώ και καιρό, όμως η πολιτική ηγεσία δεν διαθέτει τόλμη. Η πραγματικότητα δεν αλλάζει με δηλώσεις και υποσχέσεις. Αλλάζει με αποφάσεις.
Πρόσφατα προσπαθήσαμε για μια ακόμη φορά να αφυπνίσουμε τους αρμόδιους2. Εις μάτην. Το κλίμα στο νοσοκομείο είναι βαρύ και η ανασφάλεια των γιατρών έχει “χτυπήσει κόκκινο”, γεγονός που συμβάλει στις αποχωρήσεις. Υπάρχουν λάθος αποφάσεις και συγκεκριμένες ευθύνες για αυτή την κατάσταση, όμως η έλλειψη αποφασιστικότητας παραμένει προκλητική.
Η αλήθεια πονάει, αλλά η σιωπή όντως σκοτώνει. Καιρός να σπάσει. Αν δεν ληφθούν μέτρα από το υπουργείο, είναι ξεκάθαρο πως η υποβάθμιση και η παρασκηνιακή αλλαγή του χάρτη υγείας του Λασιθίου είναι μεθοδευμένη, και περνά μέσα από την αποσύνθεση των νοσοκομείων του, η οποία στο τέλος θα παρουσιαστεί και ως επιτυχία.
