Σε συνδυασμό με τις αποζημιώσεις προς τους αναδόχους, η νέα απώλεια συγχρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης προβληματίζει αναφορικά με το επιπλέον κόστος του έργου που αναλαμβάνει να καλύψει το Δημόσιο.
Τα όσα αναφέρει το “ΣΔΙΤ Forum”, δείχνουν μειώσεις σε ενταγμένα έργα ύψους 71 εκ. συνολικά για το Αγιος Νικόλαος – Χερσόνησος.
Νέα απώλεια πόρων ύψους 33 εκ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στο τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη του ΒΟΑΚ (Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης), που υλοποιείται με ΣΔΙΤ, προβληματίζει όχι μόνο για την επιβάρυνση του συγκεκριμένου τμήματος, αλλά και συνολικότερα του ΒΟΑΚ, καθώς πριν από ελάχιστους μήνες σημειώθηκε απώλεια συγχρηματοδότησης ύψους 38 εκ. ευρώ και στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, που υλοποιείται ως δημόσιο έργο. Σε συνδυασμό με τις υψηλές αποζημιώσεις που κλήθηκε το Υπουργείο Υποδομών να καταβάλλει στους αναδόχους του έργου, κυρίως λόγω καθυστέρησης στις απαλλοτριώσεις, το ελληνικό Δημόσιο καλείται πλέον να καλύψει μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων τα παραπάνω.
Τι προβλέπει η σχετική απόφαση – Μέχρι τις 31 Αυγούστου η παραλαβή των επιλέξιμων εργασιών
Ειδικότερα, με απόφαση που υπέγραψε στις 4 Αυγούστου ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης στο έργο μειώνεται από 90 εκατ. ευρώ σε 56,999 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 33 εκατ. ευρώ, χωρίς όμως να μεταβάλλεται η συνολική δημόσια δαπάνη.
Η ουσιαστική αλλαγή δεν περιορίζεται στο ύψος της χρηματοδότησης. Με τη νέα απόφαση προσδιορίζεται πολύ πιο αυστηρά το φυσικό αντικείμενο που θα πληρώσει το Ταμείο Ανάκαμψης. Σε αυτό περιλαμβάνονται όλες οι έρευνες και μελέτες του έργου, οι φάσεις Α και Β των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής αντιστήριξης της σήραγγας Σ1 και η γέφυρα Γ6.
Αντίθετα, η ολοκλήρωση των αντίστοιχων φάσεων των σηράγγων Σ2 και Σ3 εντάσσεται στη Χρηματοδοτική Συμβολή του Δημοσίου, εκτός δηλαδή του συγκεκριμένου αντικειμένου που καλύπτει το Ταμείο.
Παράλληλα, η ίδια απόφαση μεταθέτει την ημερομηνία ολοκλήρωσης του χρηματοδοτούμενου αντικειμένου από τις 31 Ιουλίου στις 31 Αυγούστου 2026, ημερομηνία έως την οποία θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και παραληφθεί οι επιλέξιμες εργασίες και να υπάρχουν τα απαιτούμενα έγγραφα πιστοποίησης για την επίτευξη των οροσήμων.
Προβληματισμοί για το κόστος του έργου και τη διαχείριση των απαλλοτριώσεων
Οι προαναφερθείσες επιβαρύνσεις επισύρουν σχετικούς προβληματισμούς, αλλά και κριτική για τον τρόπο διαχείρισης των απαλλοτριώσεων, καθώς στερούν προφανώς σημαντικούς πόρους από άλλα έργα.
Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη ανάρτηση του πρώην Διευθύνοντος Συμβούλου του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης, Φώτη Καζάση, σύμφωνα με την οποία, καθώς πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία της 31ης Αυγούστου 2026 για την ολοκλήρωση των οροσήμων και των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που είχαν προβλεφθεί για την κατασκευή του ΒΟΑΚ αφαιρούνται από το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό πλαίσιο και μεταφέρονται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κ. Καζάσης, «μετά τα 38 εκατομμύρια ευρώ που πριν λίγους μήνες απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης στο τμήμα Άγιος Νικόλαος – Νεάπολη, άλλα περίπου 35 εκατομμύρια ευρώ απεντάσσονται με την πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών από το Ταμείο Ανάκαμψης στο τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη».
Για να προσθέσει ότι το ελληνικό Δημόσιο καλείται πλέον να καλύψει υπέρμετρα με δημόσιο χρήμα τις υποχρεώσεις του στο ουσιαστικά μη δημόσιο έργο του ΒΟΑΚ, επιβαρύνοντας αισθητά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, εις βάρος προφανώς άλλων έργων.
Ο ίδιος συνδέει τις απεντάξεις με τις αποζημιώσεις που, όπως αναφέρει, έχουν ήδη εγκριθεί ή καταβληθεί στους αναδόχους των διαφορετικών τμημάτων του άξονα. Το συνολικό τους ύψος ανέρχεται πλέον σε περίπου 150 εκατ. ευρώ, με την ευθύνη να καταλογίζεται στα συναρμόδια υπουργεία και στην πολιτική τους ηγεσία.
Παράλληλα, ο ίδιος εκτιμά ότι αντίστοιχη απόφαση αναμένεται και για το έργο παραχώρησης Κίσαμος – Χερσόνησος.
Η αποζημίωση των 97 εκατ. ευρώ για το Χερσόνησος – Νεάπολη
Σχολιάζοντας, εξάλλου, την απόφαση του υπουργού Υποδομών να εγκρίνει μερικώς αίτημα αποζημίωσης του αναδόχου, ύψους 97.009.450 ευρώ, λόγω αυξημένων δαπανών που συνδέονται με την παράταση του χρονοδιαγράμματος κατά 447 ημέρες, ο κ. Καζάσης σε άλλη ανάρτηση επισημαίνει τα εξής:
«Η μετάθεση της προγραμματισμένης ημερομηνίας διαθεσιμότητας των υπηρεσιών συνδέεται κυρίως με την καθυστέρηση του ελληνικού Δημοσίου να παραδώσει στον ανάδοχο ελεύθερους τους χώρους κατασκευής, όπως προβλέπουν οι συμβατικές του υποχρεώσεις».
Για να προσθέσει ότι η σύμβαση για το τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη, μήκους 22,5 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού περίπου 350 εκατ. ευρώ, υπογράφηκε στις 21 Απριλίου 2023, χωρίς όμως να έχουν προηγηθεί οι απαιτούμενες κηρύξεις απαλλοτριώσεων.
Οι πρώτες πράξεις απαλλοτρίωσης για το συγκεκριμένο τμήμα του έργου εκδόθηκαν μόλις το καλοκαίρι του 2023 και, σύμφωνα με τον ίδιο, η χρονική αυτή ακολουθία συνδέεται άμεσα με τις μεταγενέστερες καθυστερήσεις και τις οικονομικές αξιώσεις του αναδόχου.
Η αποζημίωση των 50 εκ. ευρώ, η παράταση 487 ημερών στο Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και οι αυξημένες απαλλοτριώσεις
Σε ό,τι αφορά το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, μήκους περίπου 14 χιλιομέτρων, το οποίο επίσης συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, «τρέχουν» πλέον δύο διαφορετικά χρονοδιαγράμματα: η 31η Αυγούστου 2026, που αφορά στην ολοκλήρωση του αντικειμένου που συνδέεται με το Ταμείο Ανάκαμψης, και η 30ή Οκτωβρίου 2027, που αφορά στη συνολική υλοποίηση του δημόσιου έργου αντί για την αρχικά προβλεπόμενη ημερομηνία.
Η μετάθεση της ολοκλήρωσης του έργου κατά 487 ημέρες αποδόθηκε στην ανάγκη τροποποίησης του τεχνικού αντικειμένου, προκειμένου να προσαρμοστεί αυτό στους περιορισμούς του χρηματοδοτικού μοντέλου του Ταμείου Ανάκαμψης.
Συγκεκριμένα, και προκειμένου να προλάβουν να πιστοποιηθούν εργασίες από το Ταμείο Ανάκαμψης, δύο γέφυρες του έργου αντικαταστάθηκαν από κιβωτοειδείς οχετούς και δύο τεχνικά έργα τύπου cut and cover από επιφανειακά έργα αντιστήριξης.
Σημειώνεται ότι η πρόσφατη, 6η τροποποίηση της απόφασης ένταξης του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης του Υπουργείου Οικονομικών αναπροσαρμόζει μερικώς τη συνολική δημόσια δαπάνη από 206,34 εκατ. ευρώ σε 201,38 εκατ. ευρώ, με σημαντική αύξηση του κόστους των απαλλοτριώσεων, ενώ στον συνολικό χρηματοδοτικό λογαριασμό εμφανίζεται και η αποζημίωση των 20,1 εκ. ευρώ προς τον ανάδοχο για θετικές ζημίες εξαιτίας της μη έγκαιρης απόδοσης των απαλλοτριωμένων εργοταξιακών χώρων.
Σημειώνεται επίσης ότι, πέρα από την αποζημίωση των 20,1 εκ. ευρώ, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αποφάσισε τον περασμένο μήνα τη χορήγηση επιπλέον αποζημίωσης στον ανάδοχο του έργου (Όμιλος Aktor) ύψους σχεδόν 29 εκατ. ευρώ, λόγω της ανάγκης επίσπευσης εργασιών, ώστε να παραδοθεί εντός πλαισίου του Ταμείου Ανάκαμψης το μεγαλύτερο τμήμα του.
Το συνολικό ποσό της αποζημίωσης για καθυστερήσεις σε παραδόσεις χώρων στον ανάδοχο, αρχαιολογικά ευρήματα, περιβαλλοντικές αλλαγές κ.ά., χωρίς δική του ευθύνη, αυξάνεται στο ύψος των 50 εκ. ευρώ.
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι προβλεπόμενες αρχικά απαλλοτριώσεις για το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος αυξήθηκαν κατά περίπου 7 εκ. ευρώ. Σύμφωνα δε με τον αναλυτικό χρηματοδοτικό πίνακα, ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός των απαλλοτριώσεων ανέρχεται πλέον σε 18,546 εκ. ευρώ, με περίπου 12,95 εκ. ευρώ να αποτελεί συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης.
Υπενθυμίζεται, τέλος, ότι ανάδοχος του έργου ΒΟΑΚ – Τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, που υλοποιείται ως δημόσιο έργο, είναι ο Όμιλος Aktor, ενώ για το τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη, που υλοποιείται με ΣΔΙΤ, ανάδοχος είναι η Κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AKTOR.
Πηγή: sditforum.gr
Οταν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ χάνονται από τους ευρωπαϊκούς πόρους και το τελικό έργο υποβαθμίζεται τεχνικά για να προλάβει τις προθεσμίες, τότε δημιουργείται και ζήτημα μείωσης της ασφάλειας οχημάτων και επιβαινόντων.
Από την άλλη, το λογαριασμό των καθυστερήσεων καλείται να τον πληρώσει ο Ελληνας φορολογούμενος, ενώ η σιωπή των τοπικών φορέων και των βουλευτών δεν δείχνει μόνο ανεπάρκεια, αλλά καταλήγει σε συνενοχή.
Η ανοχή απέναντι σε ένα ακρωτηριασμένο και πανάκριβο έργο, με υποβαθμισμένες προδιαγραφές, συνιστά πλήρη αποδοχή της απαξίωσης του Λασιθίου και των πολιτών του.
