Όταν μιλάμε για την ανάπτυξη της Κρήτης και τον Βόρειο Οδικό Άξονα, συχνά χανόμαστε πίσω από μεγάλες εξαγγελίες και μακέτες. Όμως, η πραγματικότητα κρύβεται στις λεπτομέρειες, στα νούμερα και κυρίως στον τρόπο που η Πολιτεία αντιμετωπίζει τον πολίτη και τη δημόσια περιουσία. Το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κρατικής διαχείρισης που γεννά ερωτήματα.
Για να κατανοήσουμε πού βρισκόμαστε σήμερα, Μάιο του 2026, οφείλουμε να ξετυλίξουμε το κουβάρι των γεγονότων, ένα χρονολόγιο διοικητικής αβελτηρίας, καθυστερήσεων και οικονομικών ανατροπών.
Το Χρονολόγιο της Παραδοξότητας
23 Δεκεμβρίου 2021: Το ξεκίνημα. Με την απόφαση 372052/23.12.2021 (ΦΕΚ Δ΄ 947/24.12.2021) του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, κηρύσσεται η κατεπείγουσα αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων που απαιτούνται για την αναβάθμιση του ΒΟΑΚ στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.
25 Μαΐου 2022: Οι πρώτες ρωγμές. Εκπνέει η προθεσμία σύμφωνα με τον κώδικα αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για να ανακοινωθεί η ακριβής απεικόνιση των ορίων και των θιγόμενων ιδιοκτησιών. Τα αρχικά κτηματολογικά στοιχεία, ωστόσο, αποδεικνύονται παντελώς ανυπόληπτα και ελλιπή.
30 Σεπτεμβρίου 2024: Η δικαστική παρέμβαση. Εκδίδεται η απόφαση ΜονΕφΑνΚρ 195/30.9.2024, η οποία καθορίζει την οφειλόμενη προσωρινή αποζημίωση των ιδιοκτητών με βάση τα διορθωμένα κτηματολογικά στοιχεία. Παρά την απόφαση, το Δημόσιο επιχειρεί να αποβάλει τους ιδιοκτήτες παρακαταθέτοντας μόλις 3.466.196,64 ευρώ με βάση τα παλιά, λανθασμένα στοιχεία, αρνούμενο να καταβάλει το επιπλέον οφειλόμενο ποσό των 9.231.805,43 ευρώ για δεκάδες ιδιοκτησίες. Ανάμεσα στις περιπτώσεις, καταγράφεται και η εξοργιστική εκτίμηση της διώροφης κατοικίας 269 τ.μ. ενός 79χρονου για το ποσό των 1.379 ευρώ, δηλαδή 22 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
9 Οκτωβρίου 2025: Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Ενώ οι πολίτες διεκδικούν τα νόμιμα, το κράτος αναγνωρίζει και καταβάλλει στην ανάδοχο εταιρεία κατασκευής του έργου το αστρονομικό ποσό των 20.113.732,33 ευρώ ως αποζημίωση για «θετικές ζημίες» και καθυστερήσεις που προκλήθηκαν από την αδυναμία απόδοσης των απαλλοτριωμένων εκτάσεων και μετατόπισης δικτύων (ΟΚΩ).
27 Φεβρουαρίου 2026: Το «ψαλίδι». Με επίσημη απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Νίκου Παπαθανάση, εγκρίνεται η 5η τροποποίηση του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μειώνεται δραματικά κατά περίπου 38 εκατομμύρια ευρώ, πέφτοντας από τα 137.000.000,00 στα 99.814.286,00 ευρώ. Το έργο παραμένει θεωρητικά με τον ίδιο προϋπολογισμό των 206.339.529,50 ευρώ, αλλά το υπολειπόμενο βάρος μεταφέρεται σε εθνικούς πόρους.
Μάρτιος 2026: Η αποκάλυψη της απένταξης και οι αυθαιρεσίες. Ρεπορτάζ του πανελλαδικού οικονομικού τύπου αποκαλύπτει ότι η μείωση των 38 εκατ. ευρώ οφείλεται στην απένταξη της παράκαμψης του Αγίου Νικολάου από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς οι απαλλοτριώσεις κρίθηκαν πολύπλοκες και δαπανηρές. Την ίδια περίοδο, καταγράφονται αυθαίρετες ενέργειες από τον ΔΕΔΔΗΕ, τα συνεργεία του οποίου επιχειρούν εκσκαφές σε ιδιωτικούς επαγγελματικούς χώρους χωρίς εγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας.
31 Μαρτίου 2026: Το τελεσίγραφο. Παρέρχεται το διάστημα του ενάμιση έτους από τη δικαστική απόφαση του Σεπτεμβρίου 2024, που σημαίνει ότι λήγει η νομική προθεσμία καταβολής των 9,2 εκατ. ευρώ στους ιδιοκτήτες. Ανακύπτουν πλέον σοβαρά ζητήματα αυτοδίκαιης ανάκλησης της απαλλοτρίωσης.
Πού βρισκόμαστε σήμερα;
Σήμερα, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ιδιότυπο αδιέξοδο, το οποίο οι τοπικοί φορείς παρακολουθούν με εκκωφαντική αφωνία. Από τα περίπου 14,5 χιλιόμετρα του έργου, τα τέσσερα χιλιόμετρα που αφορούν τους κρίσιμους κόμβους Νεάπολης και Αγίου Νικολάου, πρακτικά στερούνται την ευρωπαϊκή τους χρηματοδότηση, και το βάρος μεταφέρεται στον επισφαλή κρατικό προϋπολογισμό. Παρ’ ότι η κατασκευάστρια εταιρεία μιλά για παράδοση των 10 χιλιομέτρων μέσα στο ερχόμενο καλοκαίρι, το έργο κινδυνεύει να μείνει ημιτελές στους βασικούς του κόμβους.
Το σημαντικότερο όμως είναι η βαθιά ανισορροπία. Το κράτος βρίσκει άμεσα πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ για να αποζημιώσει τον εργολάβο λόγω της δικής του κρατικής αβελτηρίας, αλλά την ίδια στιγμή απειλεί με εξώσεις ηλικιωμένους συμπολίτες μας χωρίς να τους έχει καταβάλει την πλήρη δικαστικά ορισμένη αποζημίωση.
Το έργο πρέπει να γίνει, και μάλιστα χθες. Όμως, η ανάπτυξη δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τη διοικητική αυθαιρεσία, τον παραλογισμό των ασύνδετων διαδικασιών (πρώτα δημοπρατούμε, μετά απαλλοτριώνουμε) και τον εγκλωβισμό της τοπικής κοινωνίας του Λασιθίου. Απαιτούνται καθαρές λύσεις και επιτέλους, ανάληψη ευθύνης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
Πηγή: Εφημερίδα Ανατολή
